مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٥٨ - شروح و جوامع كتب اربعه ( وافى ، وسايل الشيعه ، بحارالانوار )

مذكور كتاب تهذيب بوجود آمد كه مشتمل بر احاديث متخالف و متوافق است و سپس كتاب استبصار براى جمع ميان احاديث متخالفه , كه از تهذيب استخراج شده بود , نگاشته شد . كتاب استبصار شامل ٥٥١١ حديث مى باشد .

شروح و جوامع كتب اربعه بر كتب اربعه در طول زمان , به دليل محور قرار گرفتن براى اجتهاد و تحقيقات فقها , تفسيرها و شروح زيادى نوشته شد و جوامعى براى آنها ترتيب يافت كه عبارتند از :

١ ) كتاب وافى تأليف مرحوم ملا محسن فيض كاشانى مى باشد در اين كتاب مؤلف در هر يك از ابواب فقهى آنچه از احاديث مربوطه در كتب اربعه آمده يكجا جمع كرده است . مؤلف مزبور روايات و احاديث مشكل را هم تفسير كرده است .

٢ ) وسائل الشيعه تأليف محمد بن حسن بن على معروف به شيخ حر عاملى است . اين كتاب كه در وضع اوليه شش مجلد و در چاپ اخير به صورت بيست جلد به طبع رسيده مشتمل بر كليه روايات كتب اربعه و نيز هفتاد كتاب ديگر است كه همه اخبار آنها را به ترتيب ابواب فقهى جمع آورى نموده است . مؤلف ميان اخبار متخالفه , يعنى آنهايى كه بصورت ظاهر با يكديگر تعارض و ناسازگارى داشته اند , جمع كرده و وجوه جمع را نيز بيان داشته است .

مرحوم شيخ حر عاملى قدس سره در شب جمعه هشتم رجب ١٠٣٢ هجرى در قريه مشغر از قراء جبل عامل متولد گرديد و ٤٠ سال در بلاد جبل عامل اقامت داشت , سپس به مشهد عزيمت كرد و ٢٤