مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٧٩ - دليل عقلى

ورزيده و در كتاب الرساله با جملات بسيار تندى بر آن تاخته است . وى در كتاب مزبور مى نويسد[ : ( اجتهاد , از طريق قرآن , سنت , اجماع و قياس ممكن مى شود و استحسان را نمى توان در شمار اين طرق آورد , و اگر چنين شود , هر كس خواهد توانست در فقه اسلامى اظهار نظر نمايد هر چند با مبانى اسلام آشنائى نداشته باشد]( و اضافه مى كند كه[ : ( انما الاستحسان تلذد استحسان حكم بر وفق ميل و هوى و هوس است]( [١] . وى در كتاب ديگر خود كه[ ( الام]( نام دارد به صراحت اعلام مى دارد : عمل به استحسان بر خلاف اين آيه شريفه است كه : [ ( ايحسب الانسان ان يترك سدى [٢] - آيا انسان مى پندارد كه ما او را آزاد رها كرده ايم ؟]( .

وى در بيان استدلال به آيه فوق مى گويد[ : ( كسى كه مى پندارد در مواردى كه حكم شرعى از طرق معموله يعنى كتاب , سنت , اجماع , و قياس قابل استنباط نيست و بايد به ميل خويش آن حكم را برداشت و انتخاب نمود , از جمله همان كسانى است كه در اين آيه نكوهش شده است]( . وى در ادامه گفتار خود اضافه مى كند [ :( هر كس به استحسان عمل نمايد , عليه خود اقامه برهان نموده است , زيرا معناى استحسان اين است كه خدا و پيغمبر حكمى ندارند و بايد به ميل خويش رفتار كرد]( [٣] .

علماى اماميه با الهام از ارشادات پيشوايان خود استحسان را