مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١١٨ - مقدمه شرعى و عقلى ، واجب نفسى و غيرى ، مقدمات مفوته موضوع نزاع ، ثمره نزاع )

طى مسافت عقلا ملازمه برقرار است , لذا حكم شارع مبنى بر وجوب ذى المقدمه ( عمل حج ) مستلزم حكم به وجوب مقدمه ( طى مسافت ) نيز مى باشد .

اينگونه دليل عقلى را , جهت آن كه عقل به تنهايى به حكم شرعى يعنى وجوب مقدمه واصل نگرديده بلكه با كمك حكم شارع يعنى وجوب ذى المقدمه آن را اكتشاف نموده است , غير مستقلات عقليه گويند .

علماى اصول در مبحث غير مستقلات عقليه مباحث گوناگونى را نظير مقدمه واجب , مبحث ضد , مبحث اجزاء و غيره مطرح كرده اند ولى ما فقط به طرح بحث مقدمه واجب , براى نمونه , بسنده كرده , و ساير مباحث را به كتب مفصل تر واگذار مى كنيم [١] .

مقدمه واجب هرگاه بين عمل واجبى كه شارع مقرر داشته با امر ديگرى آنچنان پيوستگى و ارتباط موجود باشد كه بدون تحقق امر مذكور انجام آن عمل واجب , غير ممكن باشد , در اينجا عمل واجب را ذى المقدمه , و آن امر ديگر را مقدمه مى گويند .

صاحب معالم مى گويد : مقدمه واجب چيزى است كه واجب بدون آن تمام نمى شود [٢] . علماى اصول تحت عنوان فوق بحث مى كنند كه آيا لازمه منطقى و عقلى صدور امر شارع نسبت به ذى المقدمه , وجوب مقدمه است ؟