مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ٥٢ - نخستين مجموعه هاى احاديث

پذيرفته كه بعدها آنها را بر پوست مى نوشتند و از آن مجموعه هائى را تشكيل مى دادند . گردآورندگان حديث را محدث [١] مى خوانند .

نخستين مجموعه هاى احاديث در قديمى ترين مجموعه هاى حديث , به ترتيب حروف تهجى نام صحابه پيامبر اكرم شمرده شده و ذيل نام هر يك احاديث كه از آنان منقول بوده ذكر گرديده است و به اين نوع مجموعه ها مسند مى گويند .

مجموعه هاى احاديث مسند از روى اصل ( على الرجال ) , يعنى ترتيب احاديث بر حسب اسامى اولين ( قديمى ترين ) ناقلان , تدوين مى شده است .

مشهورترين مجموعه هاى احاديث عبارتند از :

الموطأ فى الحديث تاليف مالك بن انس موسس مذهب مالكى , متوفى به سال ١٧٩ هجرى . در اين كتاب ١٧٠٠ حديث منقول است كه مالك صحت و اعتبار اين احاديث را تصديق كرده است ,

احمد بن حنبل مؤسس مذهب حنبلى , متوفاى ٢٤١ هجرى , مجموعه ديگرى دارد بنام مسند كه حاوى بيش از سه هزار حديث است .

مجموعه هاى متاخرتر كه مصنف ناميده مى شوند , مقبوليت عامه داشته و اشاعه بيشترى دارند . در اين مجموعه ها احاديث نه از روى نام ناقلان بلكه بر اساس موضوعات يا باصطلاح على الابواب