مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٦٩ - قياس اولويت

اسكار است , با برقرارى و ترتيب يك كبرا و صغراى منطقى به نتيجه مطلوب مى رسيم , و در مثال بالا صورت قياس بشرح زير خواهد بود :

صغرى : نبيذ مسكر است ,

كبرى : هر مسكرى حرام است ,

حكم : پس نبيذ حرام است .

همانگونه كه قبلا گفته شد , قياس مورد نظر اهل سنت معادل تمثيل منطقى است و قطع آور نيست . زيرا تشخيص و استخراج فلسفه حكم در اين مورد توسط بشر صورت مى گيرد . و مسلم است كه نمى تواند كامل باشد و با منظور شارع مغايرت خواهد داشت . به همين جهت قياس منصوص العله نزد شيعه حجيت دارد و قياس مورد نظر اهل سنت حجيتى نداشته و باطل است .

قياس اولويت :

نوع ديگر قياس صحيح و مورد قبول شيعه قياس اولويت است . اين قياس هم در علم فقه و هم در علم اصول حجت بوده و كاربرد وسيعى دارد . قياس اولويت همان است كه در منطق به[ ( فحواى دليل]( مشهور است . و همانگونه كه در مبحث مفهوم ديديم [١] , در اصول به[ ( مفهوم موافقت]( شهرت دارد . مثال فقهى آن اين آيه شريفه است : [ ( لا تقل لهما اف]( [٢] به پدر و مادر اف مگو , وقتى حرف سرد و درشت به پدر و مادر زدن حرام است , به طريق اولى ضرب و شتم آنها ممنوع خواهد بود . مى بينيم بدون اينكه حرمت ضرب