مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٧١ - قياس مستنبط العله ( تنقيح مناط )

بدهد ؟](

امام[ : ( بيست شتر](

ابان بن تغلب در شگفت مى شود و مى گويد[ : ( يابن رسول الله علت اين عدم تناسب چيست ؟](

حضرت در پاسخ مى فرمايد :

[ ( مهلا يا ابان هذا حكم رسول الله , ان المرئة تعاقل الرجل الى ثلث الديه فاذا بلغت الثلث رجعت الى النصف]( .

يعنى ساكت اى ابان ! اين حكم رسول الله است , همانا ديه زن موازن ديه مرد تا ثلث پيش مى رود ولى پس از رسيدن به ثلث بر مى گردد به نصف .

و سپس ادامه مى دهد :

[ ( يا ابان انك اخذتنى بالقياس والسنة اذا قيست محق الدين](

يعنى اى ابان , مرا با قياس مؤاخذه مى كنى ! سنت رسول الله اگر مورد قياس قرار گيرد , دين خدا از بين خواهد رفت ! [١]

بنابر اين همان طور كه گفته شد , نتيجه مى گيريم كه فقط قياس اولويت و قياس منصوص العله داراى اعتبار و يقين و قطع آور است , و بقيه انواع قياس كه نزد اهل سنت معتبر است[ ( طنى]( هستند و قطعيت ندارند .

قياس مستنبط العله ( تنقيح مناط ) :

بين قياس صحيح ( منصوص العله و اولويت ) و قياسهاى باطل يك نوع قياس وجود دارد كه به قياس مستنبط العله يا تنقيح مناط مشهور