مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٢٥ - مقدمه شرعى و عقلى ، واجب نفسى و غيرى ، مقدمات مفوته موضوع نزاع ، ثمره نزاع )

وسعى در ايفاء واجب شايسته پاداش و ثواب خواهد بود .

ثمره نزاع :

فقها براى بحث مقدمه واجب چندان ثمره عملى قائل نيستند و صرفا آن را از ديدگاه تئوريك و علمى مورد بحث قرار مى دهند . با اين حال در برخى موارد مانند مقدمات مفوته بررسى موضوع خالى از ثمره عملى نيست و گسترش بحث به مسائل حقوقى نيز بدون فايده نخواهد بود . مثلا در حوزه روابط حقوقى و مدنى هرگاهشخصى با انعقاد قراردادى ديگرى را ملزم به انجام عملى نمايد و طرف قرارداد ( پيمانكار ) ابزار آلات و وسايل كار و مقدمات ديگر را فراهم كند ولى قبل از اجراى قسمت اصلى قرارداد كارفرما از قرارداد منصرف شود و آن را فسخ كند در اينصورت پيمانكار در ازاء اين تدارك مقدمات آيا مستحق دريافت اجرت يا باصطلاح امروز خسارت خواهد بود يا نه ؟

از متأخرين مرحوم ضياءالدين عراقى , حسب تقريرات موجود از درس ايشان , موضوع را از ثمرات اين بحث دانسته و معتقد است چنانچه مقدمه واجب را واجب بدانيم , بنابر اين مقدمات را نيز مشمول دستور تلقى نموده ايم , و در اين صورت مقدمات مربوطه بموجب دستور كارفرما واجب گرديده , هر چند واجب مقدمى و تبعى باشد , طبعا كارفرما ضامن خواهد بود . ولى چنانچه مقدمه واجب نباشد مشمول دستور نيست و فقط ذى المقدمه مشمول حكم و دستور مى باشد و مقدمات آن خارج از قرارداد محسوب شده و پيمانكار در صورت فسخ قرارداد مستحق دريافت اجرت و خسارت نيست و كارفرما از اين