مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٢٢ - مقدمه شرعى و عقلى ، واجب نفسى و غيرى ، مقدمات مفوته موضوع نزاع ، ثمره نزاع )

ايفاى آن موجب ثواب و پاداش است . در حالى كه واجب غيرى , چون مستقلا مورد لحوق حكم شارع نيست , در صورت ترك نيز مستقلا عقوبت ندارد . مثلا هر چند براى ايفاى فريضه حج گرفتن گذرنامه لازم است ولى نفس گرفتن گذرنامه ثواب و نگرفتن آن عقوبت شرعى ندارد . نتيجه اين كه اگر شخص مستطيع از انجام واجب حج سر باز زند و مقدمات آن را از قبيل اخذ گذرنامه نيز فراهم نكند , از نظر شرعى فقط به علت ترك فريضه حج مؤاخذه و عقوبت مى شود , و از جهت عدم تمهيد مقدمات آن معصيتى مرتكب نشده است . و نيز چنانچه اين شخص به قصد ايفاى فريضه حج , مقدمات فوق را تدارك كند و تكليف شرعى يعنى حج را نيز به جا آورد , فقط براى اصل واجب يعنى ايفاى وظيفه حج استحقاق ثواب پيدا مى كند و بر مقدمات حج مستقلا پاداشى داده نمى شود .

پس واجب غيرى يا وجوب مقدمى يك نوع واجب تبعى است كه صرفا براى ايفاى تكليف اصلى لازم است , و هيچ نوع مصلحت شرعى و جهت استقلالى بر آن مترتب نيست .

مقدمات مفوته چيست ؟ در اسلام انجام بعضى از واجبات به اوقات خاصى موكول گرديده , مانند حج و روزه كه در اوقات خاصى از سال و در ساعات معينى از روز بايد به جا آورده شود . اين گونه واجبات , به علت داشتن وقت خاص اجرا و انجام , به واجبات[ ( موقته]( مشهورند . براى ايفاى اين دسته از واجبات گاه مقدمات خاصى منظور گرديده كه مكلف بايد قبل از فرا رسيدن انجام فريضه آنها را تدارك كند , اين مقدمات را در اصطلاح[ ( مقدمات مفوته]( گويند . زيرا در صورت ترك آنها واجب فوت مى شود و به اجرا