زیبا های اخلاق - حسین انصاریان - الصفحة ٤٦ - ايمان در قرآن و روايات

جود و سخاوت است ، سائلى را محروم نمى كند ، كلامش را سنجيده مى گويد ، زبانش از باطل گويى لال است ، باطل را از دوستش نمى پذيرد ، و حق را بر ضد دشمنش برنمى گرداند ، جز براى دانا شدن نمى آموزد ، وجز براى عمل كردن دانا نمى شود ، اگر با اهل دنيا قرار گيرد ، زيرك ترين آنان است و اگر با اهل آخرت سلوك كند پرهيزكارترين آنان است[١] .

امام صادق (عليه السلام) در وصف مؤمن فرمود :

المُؤمِنُ حَليمٌ لاَ يَجْهَلُ ، وَاِن جُهِلَ عَلَيْهِ يَحْلُمُ وَلاَ يَظْلِمُ ، وَاِنْ ظُلِمَ غَفَرَ وَلاَ يَبْخَلُ ، وَاِنْ بُخِلَ عَلَيْهِ صَبَرَ[٢] .

مؤمن بردبارى است كه جهل نمىورزد ، و اگر بر او جهل ورزند بردبارى نشان مى دهد و ستم نمى كند ، و اگر بر او ستم شود گذشت مى كند و بخل نمىورزد ، و اگر بر او بخل ورزند شكيبايى پيشه مى كند .

با توجه به اين گونه آيات و رواياتى كه گفته شد ترديدى نمى ماند كه ايمان حقيقتى مركّب از عقيده ، عمل و اخلاق است ; و مؤمن كسى است كه از اين سه حقيقت به اندازه ى طاقت و وسعش برخوردار باشد .

اين سه حقيقت به طور واضح در آيات و روايات تفسير شده است و مردم را به دقايق و لطايفش آگاهى داده اند ، تا جايى كه براى تحصيل سعادت و خوشبختى چيزى را فروگذار نكرده اند ، و اسلامى كامل و دينى جامع و مكتبى انسان ساز و قوانينى فراگير نسبت به تمام شؤون زندگى ارائه نموده اند .

انسان با آراسته شدن به حقايق دينى ، موجودى برتر از همه ى موجودات[٣] ،

[١] التمحيص : ٧٤ ، باب فى اخلاق المؤمنين ، حديث ١٧١ ; بحار الانوار : ٦٤ / ٣١٠ ، باب ١٤ ، حديث ٤٥ ; ميزان الحكمه : ١ / ٣٩٨ ، الايمان ، حديث ١٤٥٨ .

[٢] كافى : ٢ / ٢٣٥ ، باب المؤمن و علاماته ، حديث ١٧ ; ميزان الحكمه : ١ / ٣٩٤ ، الايمان ، حديث ١٤٢٢ .

[٣] ( فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ ) مؤمنون ( ٢٣ ) : ١٤ .