زیبا های اخلاق - حسین انصاریان - الصفحة ٣٥٠ - تواضع

الإيمانَ ، وشِراعُهَا التَوَكُّلَ ، وَقَيِّمُها العَقلَ ، وَدَليلُهَا العِلمَ ، وَسُكَّانُهَا الصَّبرَ[١] .

در برابر حق تواضع و فروتنى كن تا عاقل ترين مردم به حساب آيى و بى ترديد انسان زرنگ و زيرك نزد حق بى مقدار و اندك است ; زيرا ارزش انسان در تواضع به حق است نه زيركى و زرنگى . پسرم ! دنيا دريايى ژرف و عميق است ، خلق بسيارى در آن غرق شده اند ، پس بايد كشتى تو در اين دريا براى رسيدن به ساحل نجات تقواى الهى و پرهيزكارى باشد ، و بارش ايمان ، و بادبانش توكل ، و ملاحش عقل ، و قطب نمايش علم ، و سكانش استقامت و صبر .

در اين قطعه ى ناب به حقايقى سعادت بخش و واقعياتى باارزش چون تواضع و تقوا ، ايمان ، توكل ، عقل ، علم و صبر اشاره شده است كه هر يك از آنها به تناسب اين نوشتار نياز به توضيح دارد .

تواضع

تواضع و فروتنى كه از زيباترين خصلت هاى اخلاقى است حالتى در باطن است كه انسان را وادار مى كند در برابر خدا و پيامبران و امامان و اوليا و مردمى كه شايسته هستند به آنان تواضع شود نرمى نشان دهد و به خواسته هاى ثمربخش آنان گردن نهد و حق را در همه ى شؤونش بپذيرد .

تواضع حالتى ضد كبر است ; كبر يعنى : آن مايه ى آلوده اى كه از آن ابليس به وجود مى آيد و شياطين جنى و انسى از آن شكل مى گيرند ، و چون در زمامدارى قرار گيرد او را تبديل به فرعون مى كند ، و چون سراغ ثروتمندى رود وى را به صورت قارون نمايان مى كند ، و هنگامى كه در مردم قرار گيرد از آنان فاسد

[١] كافى : ١ / ١٥ ، كتاب العقل و الجهل ، حديث ١٢ ; وسائل الشيعه : ١٥ / ٢٠٦ ، باب ٨ ، حديث ٢٠٢٩١ .