تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٨٥ - شرحها

شرحها

در ابتدای سوره برای مشرکان عذاب دنیا و آخرت هر دو وعده داده شد، در رابطه با عذاب دنیا، جریان غرق فرعونیان به عنوان شاهد عینی یاد گردید، و در این آیات برای آخرت استدلال شده است، با این طریق، وحدت و انسجام سوره از نظر ادعا و استدلال کاملا روشن می‌گردد.
به بیان دیگر: در این آیات، ابتدا انکار معاد از جانب مشرکان نقل و سپس با برهان حکمت به وجود آن استدلال شده و آن گاه مقداری از آخرت بدکاران و نیکوکاران بازگو شده است.
ناگفته نماند: جریان قوم «تبع» در ردیف جریان فرعونیان است که در مقام تهدید به عنوان جمله معترضه آمده است و یا نقل آن در رد ادعای استقلال است که از آیات ٣٥ و ٣٦ فهمیده می‌شود و اللَّه العالم:
٣٤ و ٣٥ و ٣٦- إِنَّ هؤُلاءِ لَیَقُولُونَ إِنْ هِیَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولی وَ ما نَحْنُ بِمُنْشَرِینَ.
این سخن انکار معاد از جانب مشرکان است که در تأکید آن گفته‌اند:
فَأْتُوا بِآبائِنا ... نشر و انشار هر دو به معنی زنده کردن است «نشر اللَّه الموتی و انشرهم: احیاهم» ضمیر «هی» چنان که در صافی و المیزان هست به «عاقبة» و «نهایة» برمی‌گردد یعنی عاقبت زندگی ما جز مرگ اولی نیست، سپس حیاتی نداریم وَ ما نَحْنُ بِمُنْشَرِینَ نقل شده: ابو جهل به رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله گفت: اگر راست می‌گویی جدت قصیّ بن کلاب را زنده کن تا جریان ما بعد مرگ را از او بپرسیم که او مرد