تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٣٦ - شرحها

شرحها

وقتی که رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله به جهاد تشریف می‌بردند چند گروه در مدینه می‌ماندند: گروه معلولین، مریضان، گروهی که به هیچوجه وسیله حرکت و مئونه نداشتند چنان که در سوره توبه گذشت، در این بین گروهی از منافقان نیز عذر بی جا تراشیده و حاضر به جنگ نمی‌شدند، همه اینها را مخلّفین و بازماندگان می‌نامیدند.
در جریان حدیبیه قبائل: جهینه، مزینه، غفار، اشجع، اسلم و دئل از فرمان حضرت اطاعت نکرده و گفتند: محمّد و یارانش به طرف قومی می‌روند که دیروز در نزد خانه‌هایشان آمده و آنها را کشتند (اشاره به احد) در این سفر حتما سلامت به مدینه بر نمی‌گردند [١] ولی پس از برگشتن آن حضرت آمده و گفتند: اموال و خانواده مانع آمدن ما شدند.
در این آیات که فصل سوم از آیات سوره است می‌گوید: چون به مدینه برگشتی منافقان عذر خواهند آورد که با تو نیامدند ولی دروغ می‌گویند عذری نداشتند و چون خواستید برای فتح خیبر بروید خواهند گفت بگذارید ما هم بیائیم بگو: هرگز تابع ما نخواهید شد، خداوند غنائم خیبر را مخصوص شما کرده با این سخن می‌خواهند سخن خدا را عوض کنند.
ولی به آنها بگو: به زودی برای جنگ قوم نیرومندی دعوت خواهید شد، اگر اجابت کردید مورد نظر خدا خواهید بود، در آخر فرموده: اگر مریضان و لنگان و نابینایان به جنگ حاضر نشوند مانعی ندارد، معلوم می‌شود که وقت نزول آیات، آن حضرت هنوز داخل مدینه نشده بودند.