تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٢٢ - نکته

ظهور این کلام و آیه بعدی درباره تجسم اعمال است.
٢٩- هذا کِتابُنا یَنْطِقُ عَلَیْکُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا کُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ خطاب خدایا خطاب ملائکه است به مردم، «نستنسخ» دلیل یَنْطِقُ بِالْحَقِّ است یعنی نمی‌توانید انکار کنید، شاید به کار رفتن استنساخ در جای کتاب علتش همین است. طبرسی و زمخشری استنساخ را استکتاب معنی کرده‌اند یعنی ما از ملائکه خواسته بودیم که اعمال شما را بنویسند، علی هذا این آیه نظیر: بَلی وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ یَکْتُبُونَ زخرف/ ٨٠ می‌باشد.

نکته

در المیزان از تفسیر قمی از عبد الرحیم قصیر نقل کرده که از حضرت صادق علیه السّلام از ن وَ الْقَلَمِ پرسید؟ امام فرمود: خدا قلم را از درختی در جنت آفرید که به آن «خلد» گفته می‌شود، سپس به نهری در جنت فرمود: مرکب باش.
آن نهر جامد شد در حالی که از برق سفیدتر و از عسل شیرین‌تر بود، آن گاه به قلم فرمود: بنویس. گفت: یا رب چه بنویسم فرمود: بنویس آنچه تا روز قیامت خواهد بود: قلم نوشت در پوستی که از نقره سفیدتر و از یاقوت صافتر بود، سپس آن پوست را پیچید و در رکن عرش قرار داد، آن گاه نوک قلم را مهر کرد، قلم دیگر اصلا حرفی نزد (چیزی ننوشت).
آن همان کتاب مکنون است که همه نسخه برداری از آنست، آیا عرب نیستید؟ چطور معنی کلام را نمی‌دانید؟ یکی از شما به رفیقش می‌گوید: این کتاب را نسخه برداری کن آیا جز این است که آن را از کتاب دیگری که اصل است نسخه برداری می‌کند؟ آن است سخن خدا که فرموده إِنَّا کُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ