قرآن و آخرين پيامبر - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٤ - چه قرائنى را بايد جمعآورى كنيم

اكنون برگرديم به بحث نبوت و از مسئله جمع‌آورى قرائن به «شكل ديگرى» بهره‌بردارى كنيم.

براى اثبات صدق گفتار يا كذب مدّعى نبوت لااقل بايد ده مسئله را مورد مطالعه دقيق قرار داد:

١- خصوصيات اخلاقى و روانى و سوابق او قبل از دعوت.

٢- محيط دعوت از نظر شكل زندگى، وضع فكرى و عقيده‌اى، طرز اقتضاء و جهات ديگر.

٣- زمان دعوت از نظر وضع عمومى جهان.

٤- محتويات دعوت و اصول مسائلى كه مردم را به سوى آن ميخواند و چگونگى انطباق آن با موازين عقلى و منطقى.

٥- اثرى كه احكام و قوانين و دستورهاى او در اجتماع گذارده است.

٦- براى پيشبرد مقاصد خود از چه وسائلى استفاده نموده است.

٧- ايمان آورندگان به او چگونه افرادى بوده‌اند.

٨- خودش به گفته‌هاى خويش تا چه اندازه ايمان داشته و تا چه اندازه حاضر به فداكارى در راه اهداف خود بوده است؟ و آيا ترديد و تذبذب در طى دوران دعوت از خود نشان داده يا نه؟

٩- تا چه اندازه سازش با خواسته‌ها و افكار انحرافى محيط و خرافات داشته و يا با آنها مبارزه نموده؛ و درجه مبارزه او با اين امور چه اندازه بوده است؟

١٠- سرعت پيشرفت دعوت او در افكار مردم بيدار و فهميده چگونه بوده است؟

چنانچه همه اين جهات درباره مدّعى پيامبرى دقيقاً مورد بررسى‌