پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٦ - سوگند به خورشيد و ماه و ستارگان

- كه آن (حوادث هولناك قيامت) از مسائل مهم است.»

١٠- «او كسى است كه ستارگان را براى شما قرارداد تا در تاريكى‌هاى خشكى و دريا به وسيله آنها هدايت شود، ما نشانه‌هاى خود را براى كسانى كه مى‌دانند (و اهل فكر و انديشه‌اند) شرح داده‌ايم»

تفسير و جمع‌بندى‌

سوگند به خورشيد و ماه و ستارگان‌

با اينكه در زمان نزول اين آيات، معلومات انسان درباره خورشيد و ماه و ستارگان بسيار محدود، و آميخته با خرافات فراوانى بود (به خصوص در مهد نزول اين آيات) با اين حال قرآن، از آفتاب و ماه و ستارگان با عظمت عجيبى ياد مى‌كند و بسيارى از ويژگى‌هاى آنها را گوشزد كرده، و در مجموع همه آنها را آيات حقّ و نشانه‌هاى ذات پاك او مى‌شمرد.

در نخستين آيه مورد بحث مى‌فرمايد: «او كسى است كه خورشيد را ضياء و روشنى و قمر را نور قرار داد»: هُوَ الَّذِىْ جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُورْاً

بعضى از ارباب لغت (مانند: طريحى در مجمع البحرين) و جمعى از مفسّران گفته‌اند: فرق ميان‌ «ضياءِ» و «نور» اين است كه‌ «ضياء» به نورى گفته مى‌شود كه از ذات چيزى بر مى‌خيزد و نور به آن روشنايى گفته مى‌شود كه از ديگرى كسب شده است. بنابراين آيه فوق اشاره لطيفى به اين نكته است كه نور خورشيد از ذات او است؛ در حالى كه نور ماه از طريق تابش خورشيد بر صفحه آن ظاهر مى‌شود. قرآن اين سخن را زمانى مى‌گويد كه مردم جهان از آن آگاهى نداشتند.

البته نمى‌توان انكار كرد كه هريك از اين دو واژه، ممكن است در معنى اعمّ از نور ذاتى و اكتسابى به كار رود؛ و ملاحظه موارد استعمال اين دو واژه در قرآن مجيد و كلمات عرب، شاهد اين مدّعا است. ولى هنگامى كه اين دو در