حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٩ - آشنایی با طریق شیخ طوسی و نقش کاربردی آن
این دو کتاب تکرار شده است. شیخ طوسی طریق خود به روایات اسحاق بن عمار را در مشیخه ذکر نکرده است؛ ولی در فهرست آورده است:
«له اصل: اخبرنا به الشیخ ابوعبدالله (شیخ مفید؛ امامی ثقة) الحسین بن عبیدالله (غضائری، امامی ثقة) عن ابیجعفر محمّد بن علی بن الحسین بابویه (شیخ صدوق، امامی ثقة) عن محمّد بن الحسن بن الولید (امامی ثقة) عن محمّد بن الحسن الصفّار (امامی ثقة) عن محمّد بن الحسین بن ابیالخطاب (امامی ثقة) عن ابن ابیعمیر (امامی ثقة) عن اسحاق بن عمار.»
طریق شیخ به اصل اسحاق بنعمار در الفهرست صحیح است. آیتالله خویی مینویسد:
«و کیف کان فطریق الشیخ الیه (اسحاق بن عمار) صحیح و لقد سها الاردبیلیS حیث قال: صحیح فی المشیخة و الفهرست؛ اذ لیس له ذکر فی المشیخة.»[٦١]
در نتیجه با مراجعه به طریق شیخ در الفهرست به تصحیح روایات اسحاق بن عمار در تهذیب و استبصار میپردازیم و عدم ذکر طریق شیخ در مشیخه ضرری به روایات اسحاق در این دو کتاب نمیزند. در پایان یادآوری این نکته ضروری است که طریق شیخ طوسی به روایات و کتب راویان در فهرست سهگونه است:
الف) در بعض موارد به همهی روایات و کتب راوی طریق دارد. مانند:
احمد بن محمّد بن عیسی اشعری قمی (اخبرنا بجمیع کتبه و روایاته)[٦٢]
احمد بن محمّد بن سعید معروف به ابنعقده (اخبرنا بجمیع روایاته و کتبه)[٦٣]
ابرهیم بن اسحاق ابواسحاق نهاوندی (اخبرنا بکتبه و روایاته)[٦٤]
احمد بن علی بن محمّد علوی عقیقی (اخبرنا بکتبه وسائر روایاته)[٦٥]
ب) در مواردی به همهی روایات راوی طریق دارد، مانند:
ابوالعباس احمد بن محمّد بن نوح معروف به ابننوح سیرافی (بجمیع روایاته)[٦٦]
اسماعیل بن ابیزیاد سکونی (اخبرنا بروایاته)[٦٧]
حسن بن حمزه علوی (اخبرنا بروایاته)[٦٨]
حریز بن عبدالله سجستانی (اخبرنا بروایاته)[٦٩]
ج) و در مواردی به همهی کتب راوی طریق دارد، مانند:
اسماعیل بن محمّد بن اسماعیل مخزومی (اخبرنا بکتبه)[٧٠]
احمد بن محمّد بن عمار کوفی (اخبرنا بکتبه)[٧١]
عیسی بن مهران (اخبرنا بکتبه)[٧٢]
٢. معجم رجال الحدیث، ج٣، ص٦٣، ش١١٥٩.
[٦٢]. الفهرست، ص٦١، ش٧٥.
[٦٣]. همان، ص٦٩، ش٨٦.
٣. همان، ص١٦، ش٩ .
٤. همان، ص٥٩، ش٧٣.
٥. همان، ص٨٧، ش١١٧.
٦. همان، ص٣٣، ش٣٨.
[٦٨]. همان، ص١٣٥، ش١٩٥.
٨. همان، ص١٦٢، ش٢٤٩.
[٧٠]. همان، ص٣٠، ش٣٥.
[٧١]. همان، ص٧١، ش٨٨ .
[٧٢]. همان، ص٣٣٢، ش٥٢٠ .