٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٩ - معیارِ شناسایی «منابع حدیث» و جایگاه آن در استناد و تخریج

عمومی به این کتب و کم توجّهی به نگاشته‌های نخستین شد و چون مراجعه به این اصول به دلیل فقدان تنظیم و تبویب دشوار بود، کم‌کم این منابع از دور استنساخ خارج گشته، نسخه‌های موجود نیز از بین رفت.[٣٩١]

سوم: حوادث طبیعی مثل نابودی نوشته‌های ابن ابی‌عمیر.[٣٩٢]

چهارم: دستور خلفا به سوزاندن احادیث مثل عملکرد ابی‌بکر در سوزاندن احادیث خودش و دستور عمر به جمع‌آوری احادیث از شهرها و سوزاندن آن‌ها که این سیاست به ‌وسیله‌ی خلفای بنی‌امیه و بنی‌عبّاس ادامه یافت؛ به‌ عنوان نمونه، سلیمان ‌بن عبد الملک و پدرش به أبان‌ بن عثمان دستور دادند تا نوشته‌هایی را که در سیره و شرح غزوات رسول‌خدا فراهم کرده بود، از بین ببرد؛ چرا که این نوشته‌ها خالی از فضایل بنی‌امیّه بود.[٣٩٣]

پنجم: ترس از حکومت‌های سنّی و کتمان منابع و عدم استنساخ و عرضه‌ی آن‌ها.[٣٩٤]

ششم: دلایل خاص مثل از بین بردن برخی از کتب ابن‌غضائری(م٤١١هـ) به‌ وسیله‌ی خانواده‌اش پس از وفات او[٣٩٥] و ناپدید شدن مقطعی مدینة العلم شیخ صدوق تا دورانی که مشعشعین بر خوزستان حکومت می‌کردند که در این دوره، کتاب پیدا و تدریس شد؛ امّا پس از انقراض این حکومت در قرن دوازدهم هجری باز هم ناپدید شد.[٣٩٦]

با توجّه به از بین رفتن بیشتر منابع اوّلیّه، باید سراغ منابع جایگزین رفت؛ یعنی، کتبی که نگاشته‌های نخستین را به ما منتقل می‌کند و چون منابع اصلی‌شان از بین رفته، خود، در حکم منبع هستند که می‌توان به‌ عنوان نمونه از الکافی، تهذیب الاحکام و من لایحضره الفقیه نام برد. محمّد امین استرآبادی(م١٠٣٣هـ) می‌گوید:

«آنچه در کتب اربعه موجود است، همه از اصول صحیحه گرفته شده است.»[٣٩٧]


[٣٩١]. روضة المتقین، ج١، ص٨٧.

[٣٩٢]. رجال النجّاشی، ص٣٣٦، ش٨٨٧.

[٣٩٣]. معالم المدرستین، ج١، ص٢٦١ به‌ نقل از زبیر البكار و الموفقیات، ص٣٣٢.

[٣٩٤]. مقاله‌ی الاصول الاربعمائة، فصل‌نامه‌ی علوم حدیث، ش١٧، ص٨٨.

[٣٩٥]. الفهرست، ص٣٢، مقدّمه‌ی مؤلّف. كتاب رجال ابن‌غضائری نزد ابن‌داوود حلّی(م٧٤٠هـ) موجود بود و به ‌طور مكرّر در رجالش از آن نقل كرده است. (ر.ک: رجال ابن‌داود، ص٥١، ١٦٣ و ١٦٥)

[٣٩٦] . الذریعة، ج٢٠، ص٢٥٢.

[٣٩٧]. الفوائد المدنیة، ص١٣١.