حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٥ - نکته نگاری برای حدیث
امّا روایت دوم در تفسیر قمی که در آغاز این یادداشت، نقل شد، مفاد به ظاهر متغایر این آیات را به نحوی جمع کرده است. بر اساس این روایت، نسل بشری و نسل انبیا هم از طریق فردی که در کشتی همراه نوح بوده باقیمانده و هم از طریق نسل نوح و هر دو مطلب مطابق واقع است. در این روایت تصریح شده که نسل امروز بشر از طریق نسل نوح ادامه یافته؛ ولی نه از پسران او که از طریق دختر او. این بدان معنا است که نسل بشر از طریق دختر نوح و شوهرش که یکی از مسافران کشتی بوده تداوم یافته است؛ بدین ترتیب هر دو تعبیر قرآن؛ یعنی، تداوم نسل بشر از طریق نوح و تداوم آن از طریق برخی مسافران کشتی، با هم هماهنگ خواهند بود.
نکتهی مهم در این تعبیر قرآن، تداوم نسل از طریق دختر است که بدان اهمّیّت داده شده برخلاف فرهنگ جاهلی رایج در عصر نزول و دوران بعد که تداوم نسل را از طریق فرزند پسر میدانستند؛ بنابر مفاد این روایت بشر امروزی از نسل دختری نوح است و قرآن کریم از آن تعبیر به ذریهی نوح کرده است؛ پس مضمون برخی آیات که موسی و انبیا دیگر را از نسل همراهان نوح در کشتی دانستهاند، با مضمون آیات دیگر مثل آیه بیست و شش سوره حدید «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً وَ إِبْراهِیمَ وَ جَعَلْنا فِی ذُرِّیتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْکتابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَ کثِیرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ» که نوح را پدر انبیا دانستهاند هماهنگ و گویای یک حقیقت است؛ بدین معنا که این انبیا از پدر به کسی میرسند که مسافر کشتی بوده و از مادر به نوح.
این روایت بدین مطلب اشاره دارد که یا نوح غیر از آن پسری که غرق شد، پسر دیگری نداشته یا اگر داشته در آن حد از لیاقت نبودند که پدر انبیای بعد باشد؛ امّا داماد نوح بدان درجه از ایمان و لیاقت رسیده بوده که پدر انبیای بعد باشد.
تبیین نکتهی فوق نادرستی اسرائیلیات و روایاتی که با شأن نوح سازگار نیست، روشن میسازد، مانند روایات پیدایش سه نژاد سفید و سیاه و زرد از پسران نوح و نفرین آنها به وسیلهی پدرشان[٣٣٣] و اینکه همهی نجات یافتگان از توفان به غیر از سه پسر نوح، سام و حام و یافث همگی نازا و عقیم بودند.[٣٣٤]
[٣٣٣]. تاریخ الطبری، ج١، ص٢٠٢.
[٣٣٤]. اخبار الطوال، محمود مهدوى دامغانى، ص٢٥.