كه اساتید علم حدیث به ‌طور كتبی یا شفاهی؛ اذن روایت احادیث از خود را به شاگردانشان اعطا می‌نمودند و معمولاً در این اجازات نام اساتید و مشایخ و تألیفات خود را می‌آوردند؛ به‌ عنوان مثال، احمد بن ادریس اشعرى قمى فقیه نامدار، محدّث عالی‌قدر و یکی از چهره‌هاى درخشان قرن سوم هجرى در شهر مقدّس قم است که توفیق یافت، به محضر پیشواى یازدهم، حضرت امام حسن عسكرىD شرفیاب شود.[٣٢٠] وی دانش‌هاى مختلف را از محضر اساتید و دانشوران نامدار امامیه در عصر خویش، هم‌چون احمد بن اسحاق قمى (سفیر امام زمان٤ در شهر قم) و ده‌ها تن از چهره‌هاى درخشان شیعه، فرا گرفت و موفق به تألیف كتاب‌هاى ارزشمند فقهى و حدیثى شد. او روایات متعددى را از ائمّه اطهارF نقل كرده است. شاگردان دانشمندى در مكتب او تربیت شده‌اند و او به آنان اجازه روایت داد.[٣٢١] از مهم‌ترین و مشهورترین شاگردان وى مى‌توان ثقة الاسلام، محمّد بن یعقوب كلینى را نام برد كه صاحب بارزترین كتاب حدیثى شیعه؛ یعنى، الكافى است و مرحوم كلینی در آن، روایات ابن‌ادریس را بدون واسطه نقل كرده است.[٣٢٢]

اجازه‌ی نقل حدیث؛ روشی است برای منضبط کردن تبادل حدیث و کشاندن آن به راهی روشن و مطمئن که اثرات بسیاری در حفظ حدیث از دستبرد جاعلان و واضعان داشته است.

نتیجه

از آنچه گذشت به‌دست می‌آید که این تلاش‌های وافر و پیگیری‌های مجدّانه و طاقت‌فرسا از طرف ائمّهF و اصحاب ایشان؛ میراث غنی و نسبتاً سالمی را به نسل‌های بعد رساند؛ ولی در عین حال علما و مجتهدان با عنایت به همه‌ی این تلاش‌ها، خود را از کاوش سندی و متنی و یافتن قراین و شواهد در به‌دست‌آوری ملاک‌هایی برای تشخیص روایات موثّق و مورد اطمینان از دیگر روایات بی‌نیاز نمی‌دانند.

[٣٢٠]. موسوعةطبقات‌الفقهاء، ج‌٤، ص٢٦.

[٣٢١]. موسوعةطبقات‌الفقهاء، ج‌٤، ص٢٧.

[٣٢٢]. موسوعةطبقات‌الفقهاء، ج‌٤، ص٢٧.