از متونی که به انگیزه‌ی تقیّه صادر شده یا به ‌وسیله‌ی جاعلان، جعل شده، مؤثّر است، موافقت متن یا قسمتی از متن، با آموزه‌ها و اعتقادات عامّه است. در چنین موقعیتی است که یاران ائمّهG با استفاده از قاعده‌ای که به ‌وسیله‌ی امامان معصومF القا شده است که:

«یُترَکُ مَا خَالَفَ حُكْمُهُ حُكْمَ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ وَافَقَ الْعَامَّة»

هر حدیثی که مطابق قرآن و سنّت و مخالف نظر عامّه باشد، اخذ شود و آن‌كه مخالف قرآن و سنّت و موافق عامّه باشد، رها شود.[٣١٦]

با استفاده از این قواعد، متونی را که موافق با نظر عامّه به‌خصوص روایاتی که موافق با نظر قاضیان و حاکمان آنان بوده است، از میراث حدیثی محو کردند. البته واضح است که این نوع از تنقیح و تصحیح احادیث در جایی است که نظر عامّه مخالف با نظر نهایی اهل‌بیتF باشد و به ‌نوعی در بیان موافقت روایات ائمّهG با اهل ‌سنّت، تقیّه وجود داشته است. از این دسته از روایات که به ‌وسیله‌ی محدّثان و فقها حمل بر تقیّه شده است، نمونه‌های بسیاری را می‌توان دید.[٣١٧]

٧ـ قرائت و مقابله‌ی کتاب و نسخه‌ها

یکی از شیوه های تحمّل حدیث، قرائت آن به ‌وسیله‌ی شاگرد (قرائت عرضه) یا قرائت شیخ و استاد برای شاگرد یا شاگردان است. (قرائت سماعی)[٣١٨] اگر استاد یا شاگرد از حفظ بخوانند، روشی است، جهت پالایش متون روایات و اگر از روی کتاب و نسخه‌های موجود قرائت شود، غیر از آن‌که متن روایات تصحیح شده، نسخه‌های موجود نیز پالایش می‌شوند. موارد بسیاری وجود دارد که کتاب‌ها به این روش تصحیح شده و به شاگردان رسیده است.[٣١٩]

٨ ـ اجازه‌ی نقل حدیث

علمای حدیث، اجازه‌ی نقل را یكی از بارزترین طرق تحمّل حدیث دانسته و به ‌عنوان پشتوانه‌ی صحّت و درستی نقل احادیث، به اخذ و مبادله‌ی آن همّت گماشته‌اند؛ بدین صورت

[٣١٦]. الکافی، ج١، ص٦٨.

[٣١٧]. الحدائق الناضرة، ج١، ص٢٤٩ و ٢٩٣.

[٣١٨]. فرهنگ اصطلاحات حدیث، ص١٠٢.

[٣١٩]. رجال نجّاشی، ص٢٦ در شرح حال إسماعیل بن موسى بن جعفر؛ رجال نجّاشی، ص٤٦ در شرح حال حسن بن جعفر بن الحسن‌؛ رجال نجّاشی، ص٢٧٣ در شرح حال علی بن حمزة بن الحسن.