حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٢ - پالایش احادیث در عصر ائمّهG و پدیدهی جعل
دوم. كسى كه چیزى از پیامبر٤ شنیده؛ ولی آن را درست نفهمیده و قصد دروغ بستن به پیامبر را هم نداشته است، آن حدیث در دست او است، به آن معتقد است و عمل میكند و به دیگران میرساند و میگوید: من این حدیث را از رسولخدا٤ شنیدم، اگر مسلمانان بدانند كه او درست نفهمیده، نمىپذیرند و اگر هم خودش بداند اشتباه كرده، آن را رها میكنند.
سوم. شخصى كه چیزى از پیغمبر٤ شنیده كه به آن امر میفرمود سپس پیامبر٤ از آن نهى فرموده و او به این نهی آگاهی نیافته یا نهى چیزى را از پیامبر٤ شنیده و سپس آن حضرت به آن امر فرموده و او اطّلاع نیافته پس او منسوخ را حفظ كرده و ناسخ را حفظ نكرده اگر او بداند منسوخ است، ترکش میكند و اگر مسلمانان هنگامى كه از او میشنوند، بدانند منسوخ است، ترکش میكنند.
چهارم. شخصى كه بر پیامبر دروغ نبسته و دروغ را از ترس خدا و احترام پیامبر٤ مبغوض داشته و حدیث را هم فراموش نكرده؛ بلكه همچنان كه شنیده؛ نقل كرده، به آن نیفزوده و از آن كم نكرده و ناسخ را از منسوخ شناخته، به ناسخ عمل كرده و منسوخ را رها كرده؛ زیرا امر پیامبر٤ همانند قرآن؛ ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه دارد؛ سپس امام علیD با تأکید فراوان، خودشان را مصداق کامل این صفات دانسته و در ادامه میفرمایند: «آنچه را كه خدا به پیامبر تعلیم داده بود؛ از حلال و حرام و امر و نهى، گذشته و آینده و نوشتهاى كه بر هر پیامبر پیش از او نازل شده بود، از طاعت و معصیّت، پیامبر٤ به من تعلیم فرمود و من آن را حفظ كردم و حتّى یک حرف آن را فراموش نكردم.[٣٠٠]
در همین زمینه لزوم موافقت احادیث با سنّت نبوی٤ امام صادق(ع) میفرمایند:
«إِذَا وَرَدَ عَلَیكُمْ حَدِیثٌ فَوَجَدْتُمْ لَهُ شَاهِداً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ أَوْ مِنْ قَوْلِ رسولالله٤ ]فاقبلوها[ وَ إِلَّا فَالَّذِی جَاءَكُمْ بِهِ أَوْلَى بِهِ.»
چون حدیثى به شما رسید و از قرآن یا قول پیامبر٤ گواهى بر آن یافتید، اخذش كنید؛ وگرنه براى آورندهاش سزاوارتر است. (شما نپذیرید و به كسى كه نقل میكند، برگردانید.)[٣٠١] در روایت دیگری که کشّی از زراره و او از امام صادقD نقل میکند، حضرت در باب اختیار حدیث صحیح میفرماید:
[٣٠٠]. الکافی، ج١، ص٦٤، با اندکی تصرّف.
[٣٠١]. الكافی، ج١، ص٦٩.