انّ الّذى يدافع عن احسابهم انا. پس ضمير «انا» كه منفصل آمده نه بخاطر آنست كه مرفوع براى فعل باشد. بلكه بخاطر اينست كه خبر مبتدا است. پس معنى حصر بجاى خودش محفوظ است و از راه موصول فهميده شده نه از راه آوردن انّما و ضمير منفصل.

اذ لا ضرورة: شارح از اين سئوال تقديرى جواب ميدهد باينكه اگر چنين مى‌بود كه شما گفتيد شاعر فصيح چون در مقام افتخار است، بايد «من» بيآورد، كه براى عاقل بكار ميرود نه «ما» كه براى غير عاقل است. و وزن شعر هم درست بود. پس اينكه «ما» آورده دليل است كه انّما دو كلمه نيست. بلكه يك كلمه و براى حصر است.

دو جواب ديگر نيز براى اين ايراد هست كه شارح بيان نكرده.

اوّل آنكه اگر ما موصوله مى‌بود از نظر قانون كتابت عربى بايد با انّ كه ميآمد جداگانه نوشته ميشد. و اينكه متصل نگاشته شده دليل عدم موصوله بودن است.

دوّم آنكه اگر ما موصوله باشد انا خبر ميشود. در صورتيكه در مصرع اول انا مسنداليه بوده و روى قاعده چيزى را خبر قرار ميدهند كه ناشناخته باشد. و چيزى را مبتدا ميآورند كه معلوم باشد. چگونه ميشود انا هم مبتدا شود و هم خبر در يك بيت.

و منها التقديم: حصر به چهار طريق طبق بيان مصنف در اين بحث انجام ميشد. چهارمين راه تقديم است. منظور از تقديم «تقديم ما هو حقه التأخير» است يعنى آنچه كه حق او تأخير باشد اگر مقدم داشته‌