دليل موجز بودنش آن است كه در مقام رفتن جوانى و روى آوردن پيرى كلام را مفصّل و مبسوط ميآورند. و نشانه‌هاى ضعف پيرى و قدرت جوانى را يادآورى مينمايند و اين آيه با كوتاهترين عبارت بيان كرده است.

دليل «مطنب» بودنش آن است كه در متعارف اوساط اهل عرف براى بيان اين معنى «يا ربّ شخت» ميگويند.

فللايجاز معنيان: بين دو معيارى كه سكاكى براى «ايجاز» آورده بود عموم من وجه است. در عموم و خصوص من وجه يك مورد اجتماع و دو مورد افتراق لازم است. مورد اجتماع آنجا است كه كلام موجز كوتاه‌تر از مقتضاى ظاهر حال و متعارف اوساط باشد. و دو مورد افتراق عبارتند از:

١- كلام مطابق با مقتضاى حال باشد و كمتر از متعارف اوساط.

٢- بيشتر از متعارف اوساط و كمتر از مقتضاى حال و مقام. براى اطناب نيز همين نسبت است ولى شارح چون ايجاز را گفته اطناب را بيان نكرده است.

و فيه نظر: مصنف در كلمات سكاكى ايراد دارد. اولين ايرادش آن است كه امور نسبيّه را ميتوان تعريف نمود مانند اخوّت، ابوّت،