و بينهما عموم من وجه: بين وصف در اصطلاح نحو با وصف معنوى عموم و خصوص من وجه است مورد اجتماع هردو مثال «اعجبنى هذا العلم» است. زيرا علم صفت معنوى و معنى حدثى است و ضمنا دالّ بر معنى در متبوع خودش هست.

در مثال «العلم حسن» علم وصف معنوى است كه قائم بغير است ولى چون مبتدا است تابع اصطلاحى نيست. و نيز در مثال «مررت بهذا الرجل» رجل چون ذات است وصف معنوى نيست. امّا وصف نحوى است چون دلالت بر رجليّت دارد كه در موصوف «هذا» موجود است.

تا اينجا شرح عبارات شارح بود. ولى ما نميتوانيم بپذيريم كه وصف نحوى بدون وصف معنوى در مثال «مررت بهذا الرجل» پيدا شود زيرا «رجل» بمعنى «رجوليّت» است كه معنى وصفى دارد.

بهترين دليل مثالهاى «ما زيد الّا اخوك» و «ما الباب الّا السّاج» و «ما هذا الا زيد» است كه در عبارات شارح ميآيد و او جامدهائى مانند اخوك، ساج و زيد را بتأويل اخوّت. ساجيّت و زيديّت برده است و اينها را وصف شمرده و همه را حصر موصوف در صفت ميداند.

بنابراين نسبت بين وصف نحوى و وصف معنوى عموم مطلق است وصف نحوى اخصّ است چون ممكن است بعضى موارد وصف معنوى باشد ولى وصف نحوى نباشد. امّا هرجا وصف نحوى باشد وصف معنوى نيز هست.

و امّا نحو قولك: اين عبارت جواب از سئوال مقدّر است گويا كسى گفته ما مواردى داريم كه نه حصر موصوف بر صفت و نه حصر صفت‌