شرح نهاية الحكمة( مصباح)
(١)
٧ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
١٩ ص
(٤)
٢٥ ص
(٥)
٢٥ ص
(٦)
٢٦ ص
(٧)
٢٧ ص
(٨)
٢٩ ص
(٩)
٣٠ ص
(١٠)
٣٠ ص
(١١)
٣١ ص
(١٢)
٣٣ ص
(١٣)
٣٥ ص
(١٤)
٣٨ ص
(١٥)
٤١ ص
(١٦)
٤٣ ص
(١٧)
٤٣ ص
(١٨)
٤٣ ص
(١٩)
٤٤ ص
(٢٠)
٤٧ ص
(٢١)
٤٩ ص
(٢٢)
٤٩ ص
(٢٣)
٤٩ ص
(٢٤)
٤٩ ص
(٢٥)
٤٩ ص
(٢٦)
٥١ ص
(٢٧)
٥١ ص
(٢٨)
٥١ ص
(٢٩)
٥١ ص
(٣٠)
٥٢ ص
(٣١)
٥٤ ص
(٣٢)
٥٥ ص
(٣٣)
٥٦ ص
(٣٤)
٥٦ ص
(٣٥)
٥٧ ص
(٣٦)
٥٩ ص
(٣٧)
٦١ ص
(٣٨)
٦١ ص
(٣٩)
٦٢ ص
(٤٠)
٦٣ ص
(٤١)
٦٣ ص
(٤٢)
٦٤ ص
(٤٣)
٦٧ ص
(٤٤)
٦٨ ص
(٤٥)
٦٩ ص
(٤٦)
٦٩ ص
(٤٧)
٧٠ ص
(٤٨)
٧١ ص
(٤٩)
٧١ ص
(٥٠)
٧١ ص
(٥١)
٧٢ ص
(٥٢)
٧٢ ص
(٥٣)
٧٣ ص
(٥٤)
٧٣ ص
(٥٥)
٧٤ ص
(٥٦)
٧٥ ص
(٥٧)
٧٧ ص
(٥٨)
٧٩ ص
(٥٩)
٧٩ ص
(٦٠)
٧٩ ص
(٦١)
٨٠ ص
(٦٢)
٨١ ص
(٦٣)
٨٢ ص
(٦٤)
٨٥ ص
(٦٥)
٨٥ ص
(٦٦)
٨٥ ص
(٦٧)
٨٦ ص
(٦٨)
٨٦ ص
(٦٩)
٨٧ ص
(٧٠)
٨٧ ص
(٧١)
٨٨ ص
(٧٢)
٨٨ ص
(٧٣)
٨٨ ص
(٧٤)
٨٩ ص
(٧٥)
٩٠ ص
(٧٦)
٩١ ص
(٧٧)
٩٣ ص
(٧٨)
٩٣ ص
(٧٩)
٩٣ ص
(٨٠)
٩٦ ص
(٨١)
٩٧ ص
(٨٢)
٩٧ ص
(٨٣)
٩٧ ص
(٨٤)
٩٨ ص
(٨٥)
٩٨ ص
(٨٦)
٩٨ ص
(٨٧)
٩٩ ص
(٨٨)
١٠٠ ص
(٨٩)
١٠٠ ص
(٩٠)
١٠٠ ص
(٩١)
١٠٢ ص
(٩٢)
١٠٣ ص
(٩٣)
١٠٣ ص
(٩٤)
١٠٣ ص
(٩٥)
١٠٥ ص
(٩٦)
١٠٦ ص
(٩٧)
١٠٨ ص
(٩٨)
١٠٨ ص
(٩٩)
١٠٩ ص
(١٠٠)
١٠٩ ص
(١٠١)
١٠٩ ص
(١٠٢)
١١٠ ص
(١٠٣)
١١١ ص
(١٠٤)
١١١ ص
(١٠٥)
١١١ ص
(١٠٦)
١١٢ ص
(١٠٧)
١١٣ ص
(١٠٨)
١١٤ ص
(١٠٩)
١١٦ ص
(١١٠)
١٢١ ص
(١١١)
١٢١ ص
(١١٢)
١٢٢ ص
(١١٣)
١٢٢ ص
(١١٤)
١٢٤ ص
(١١٥)
١٢٤ ص
(١١٦)
١٢٦ ص
(١١٧)
١٢٧ ص
(١١٨)
١٢٩ ص
(١١٩)
١٢٩ ص
(١٢٠)
١٣٠ ص
(١٢١)
١٣١ ص
(١٢٢)
١٣٦ ص
(١٢٣)
١٣٨ ص
(١٢٤)
١٣٩ ص
(١٢٥)
١٤٠ ص
(١٢٦)
١٤٢ ص
(١٢٧)
١٤٣ ص
(١٢٨)
١٤٦ ص
(١٢٩)
١٤٩ ص
(١٣٠)
١٥١ ص
(١٣١)
١٥١ ص
(١٣٢)
١٥٢ ص
(١٣٣)
١٥٣ ص
(١٣٤)
١٥٤ ص
(١٣٥)
١٥٤ ص
(١٣٦)
١٥٥ ص
(١٣٧)
١٥٦ ص
(١٣٨)
١٥٧ ص
(١٣٩)
١٥٧ ص
(١٤٠)
١٥٨ ص
(١٤١)
١٥٩ ص
(١٤٢)
١٦٠ ص
(١٤٣)
١٦٠ ص
(١٤٤)
١٦١ ص
(١٤٥)
١٦٢ ص
(١٤٦)
١٦٢ ص
(١٤٧)
١٦٣ ص
(١٤٨)
١٦٤ ص
(١٤٩)
١٦٥ ص
(١٥٠)
١٦٥ ص
(١٥١)
١٦٥ ص
(١٥٢)
١٦٧ ص
(١٥٣)
١٦٨ ص
(١٥٤)
١٦٨ ص
(١٥٥)
١٦٩ ص
(١٥٦)
١٧٢ ص
(١٥٧)
١٧٣ ص
(١٥٨)
١٧٤ ص
(١٥٩)
١٧٤ ص
(١٦٠)
١٧٥ ص
(١٦١)
١٧٦ ص
(١٦٢)
١٧٧ ص
(١٦٣)
١٧٧ ص
(١٦٤)
١٧٧ ص
(١٦٥)
١٧٨ ص
(١٦٦)
١٧٩ ص
(١٦٧)
١٨٠ ص
(١٦٨)
١٨١ ص
(١٦٩)
١٨٣ ص
(١٧٠)
١٨٦ ص
(١٧١)
١٨٧ ص
(١٧٢)
١٨٧ ص
(١٧٣)
١٨٧ ص
(١٧٤)
١٨٩ ص
(١٧٥)
١٩٠ ص
(١٧٦)
١٩٢ ص
(١٧٧)
١٩٣ ص
(١٧٨)
١٩٤ ص
(١٧٩)
١٩٦ ص
(١٨٠)
١٩٩ ص
(١٨١)
٢٠٠ ص
(١٨٢)
٢٠١ ص
(١٨٣)
٢٠٥ ص
(١٨٤)
٢٠٧ ص
(١٨٥)
٢٠٧ ص
(١٨٦)
٢٠٨ ص
(١٨٧)
٢٠٨ ص
(١٨٨)
٢١١ ص
(١٨٩)
٢١٣ ص
(١٩٠)
٢١٤ ص
(١٩١)
٢١٦ ص
(١٩٢)
٢١٧ ص
(١٩٣)
٢١٨ ص
(١٩٤)
٢١٩ ص
(١٩٥)
٢٢٠ ص
(١٩٦)
٢٢١ ص
(١٩٧)
٢٢٢ ص
(١٩٨)
٢٢٢ ص
(١٩٩)
٢٢٣ ص
(٢٠٠)
٢٢٥ ص
(٢٠١)
٢٢٧ ص
(٢٠٢)
٢٢٩ ص
(٢٠٣)
٢٣١ ص
(٢٠٤)
٢٣١ ص
(٢٠٥)
٢٣١ ص
(٢٠٦)
٢٣٣ ص
(٢٠٧)
٢٣٣ ص
(٢٠٨)
٢٣٥ ص
(٢٠٩)
٢٣٥ ص
(٢١٠)
٢٣٧ ص
(٢١١)
٢٣٧ ص
(٢١٢)
٢٣٨ ص
(٢١٣)
٢٤٠ ص
(٢١٤)
٢٤٢ ص
(٢١٥)
٢٤٤ ص
(٢١٦)
٢٤٥ ص
(٢١٧)
٢٤٦ ص
(٢١٨)
٢٤٦ ص
(٢١٩)
٢٤٦ ص
(٢٢٠)
٢٤٧ ص
(٢٢١)
٢٤٧ ص
(٢٢٢)
٢٤٨ ص
(٢٢٣)
٢٥٠ ص
(٢٢٤)
٢٥١ ص
(٢٢٥)
٢٥٢ ص
(٢٢٦)
٢٥٥ ص
(٢٢٧)
٢٥٥ ص
(٢٢٨)
٢٥٧ ص
(٢٢٩)
٢٥٩ ص
(٢٣٠)
٢٦١ ص
(٢٣١)
٢٦٢ ص
(٢٣٢)
٢٦٢ ص
(٢٣٣)
٢٦٣ ص
(٢٣٤)
٢٦٧ ص
(٢٣٥)
٢٦٩ ص
(٢٣٦)
٢٦٩ ص
(٢٣٧)
٢٧٠ ص
(٢٣٨)
٢٧٣ ص
(٢٣٩)
٢٧٤ ص
(٢٤٠)
٢٧٤ ص
(٢٤١)
٢٧٥ ص
(٢٤٢)
٢٧٩ ص
(٢٤٣)
٢٨٢ ص
(٢٤٤)
٢٨٤ ص
(٢٤٥)
٢٨٦ ص
(٢٤٦)
٢٨٩ ص
(٢٤٧)
٢٨٩ ص
(٢٤٨)
٢٩٠ ص
(٢٤٩)
٢٩١ ص
(٢٥٠)
٢٩١ ص
(٢٥١)
٢٩١ ص
(٢٥٢)
٢٩٣ ص
(٢٥٣)
٢٩٤ ص
(٢٥٤)
٢٩٧ ص
(٢٥٥)
٢٩٩ ص
(٢٥٦)
٢٩٩ ص
(٢٥٧)
٣٠١ ص
(٢٥٨)
٣٠٢ ص
(٢٥٩)
٣٠٤ ص
(٢٦٠)
٣٠٦ ص
(٢٦١)
٣٠٦ ص
(٢٦٢)
٣٠٧ ص
(٢٦٣)
٣٠٧ ص
(٢٦٤)
٣٠٨ ص
(٢٦٥)
٣٠٩ ص
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص

شرح نهاية الحكمة( مصباح) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٧

محمولات اين مسائل از عوارض ذاتيه آن هستند جستجو كرد كه يا اصلا به چنين مفهومى دست نمى‌يابيم و در نتيجه معلوم مى‌شود اين مجموعه مسائل نمى‌توانند علم واحدى را تشكيل دهند، بلكه مسائل دو يا چند علم‌اند؛ يا تنها به يك مفهوم كلى با چنين ويژگيى دست مى‌يابيم كه طبعا علم مورد جستجو علمى است كه موضوعش همين مفهوم و مسائلش نيز همين مجموعه مسائل است؛ و يا به چند مفهوم كه به ترتيب هريك از ديگرى كلى‌تر است دست خواهيم يافت كه در اين صورت علم موردنظر علمى است كه موضوعش كلى‌ترين اين مفاهيم است و بالطبع علاوه بر اين مجموعه مسائل ديگرى را نيز شامل مى‌شود.

پس اگر مى‌بينيم مسائل حساب و هندسه علمى واحد با موضوع كميت تشكيل نمى‌دهند، از آن روست كه محمولات آنها از عوارض ذاتيه كميت به‌شمار نمى‌آيند؛ و نيز اگر مى‌بينيم كليه مسائل علوم را نمى‌توان از مسائل فلسفه اولى به‌شمار آورد- با اينكه موضوع آن مفهوم موجود است و قابل صدق بر موضوعات تمامى مسائل است- به اين دليل است كه محمولات بسيارى از اين مسائل از عوارض ذاتيه فلسفه اولى نيستند، يعنى، موجود من حيث انه موجود واجد چنين محمولاتى نيست؛ همچنين اگر مشاهده مى‌شود كه مسائل مربوط به احجام در علمى جداگانه با موضوع حجم گردآورى نمى‌شوند- با اينكه هم مفهوم حجم جامع موضوعات اين مسائل است و هم محمولات اين مسائل از عوارض ذاتيه مفهوم حجم‌اند- بدين‌لحاظ است كه مفهوم حجم كلى‌ترين مفهومى نيست كه داراى اين ويژگى است، بلكه مفهوم كلى‌ترى نيز وجود دارد كه داراى همين خاصيت است و آن مفهوم كميت متصل است ولى مفهوم كلى‌تر از كميت متصل با اين خصوصيت وجود ندارد، پس ناگزير بايد مسائل حجم‌شناسى را از مسائل علمى به حساب آورد كه موضوع آن كميت متصل است كه جز هندسه نخواهد بود.

على هذا از نظر منطق ارسطوئى، صرف اينكه موضوع يك مسئله مصداق يك كلى يا جزء يك كل است كافى نيست براى اينكه علمى داشته باشيم كه موضوعش آن كل يا كلى و اين مسئله يكى از مسائل آن باشد. شرط ديگرى نيز وجود دارد و آن اينكه بايد محمول مسئله هم نسبت به آن كل يا كلى عرض ذاتى باشد. با تحقق اين دو شرط است كه مى‌توان علمى داشت كه موضوعش آن كل يا كلى بوده و اين مسئله هم از مسائل آن باشد. پس در يك كلام، معيار و ملاك دسته‌بندى تعدادى مسئله به صورت يك علم اين است كه بتوان براى موضوعات آنها يك كل يا كلى‌ترين مفهومى را به دست آورد كه محمولات آنها نسبت به آن ذاتى باشند.