مفهومى كه موضوع و محمول‌اند هم مى‌توان اتحاد آن دو را به لحاظ محكىّ و مطابقشان در نظر گرفت و هم اتحاد آن دو را به لحاظ خودشان بدون توجه به محكيّشان، ولى اصطلاح حمل اوّلى صرفا در قضيه‌اى به‌كار مى‌رود كه اتحاد دو مفهوم نه به لحاظ مطابقشان بلكه به لحاظ خودشان مدّنظر باشد. آرى، اگر اصطلاح حمل اوّلى تعميم داده شود به‌طورى كه ثبوت شى‌ء خارجى لنفسه را نيز شامل گردد، بدين معنى كه مقصود از حمل اوّلى همان ثبوت شى‌ء لنفسه باشد، خواه اين شى‌ء خارجى باشد و خواه ذهنى، در اين صورت قسم اول، يعنى حمل شى‌ء خارجى بر خودش، قضيه حمليه اوليه‌اى است كه واجد مطابقى وراى موضوع و محمول است ولى در مطابق اين قضيه نيز وجود رابط محقق نيست، چون موضوع و محمول در خارج يك چيزند و تحقق وجود رابط بين آنها مستلزم تحقق رابط است بين شى‌ء و خودش.

٤- ٦: فرع چهارم- نفى عدم رابط و برهان آن‌

تا اينجا، گفته شد كه وجود يا مستقل است يا رابط، اكنون سؤال اين است: «آيا عدم را نيز مانند وجود مى‌توان به دو قسم مستقل و رابط تقسيم كرد يا خير؟» جواب منفى است. عدم قابل انقسام به مستقل و رابط نيست، زيرا رابط چيزى است قائم به طرفين، طبعا تحقق عدم رابط (يا رابط عدمى، يعنى رابطى كه از سنخ عدم است) مستلزم اين است كه عدم شيئيت و وجود داشته باشد و ليكن در مرحله اوّل گفته شد كه عدم چيزى نيست، شيئيتى ندارد، وجود براى آن متصور نيست تا قائم به طرفين باشد يا نباشد. گذشته از اين، اگر عدم تقسيم به رابط و مستقل بشود، مستلزم اين است كه عدم مستقل غير از عدم رابط و از يكديگر متمايز باشند و اين به معناى تمايز در اعدام است و حال آنكه در اعدام تمايزى نيست:

الرابع، انّ العدم لا يتحقّق منه رابط، اذ لا شيئيّة له و لا تمايز فيه.

١- ٤- ٦: تفصيلى در نفى عدم رابط

دليلى كه بر نفى عدم رابط اقامه شد باختصار مبتنى بر دو مقدمه زير بود:

مقدمه اوّل: هر رابطى مستلزم وجود و شيئيت و تمايز است.

مقدمه دوم: هيچ عدمى وجود و شيئيت و تمايز ندارد.

نتيجه: هيچ رابطى از سنخ عدم نيست و به عبارت ديگر عدم رابط يا رابط عدمى نداريم.