تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٦ - تفسير آن روز مىخواهند سجده كنند اما قادر نيستند

" و به آنها مهلت مى‌دهم، و در عذابشان عجله نخواهم كرد، چرا كه نقشه‌هاى من محكم و دقيق و عذاب من شديد است" (وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ‌).

در حديثى از امام صادق ع مى‌خوانيم: (

اذا احدث العبد ذنبا جدد له نعمة، فيدع الاستغفار فهو الاستدراج‌

):" گاه هنگامى كه بندگان سركش گناه مى‌كنند خداوند به آنها نعمتى مى‌دهد، آنها از گناه خود غافل مى‌شوند، و توبه را فراموش مى‌كنند، اين همان استدراج و بلا و عذاب تدريجى است" [١] از اين حديث و احاديث ديگرى كه در اين زمينه وارد شده استفاده مى‌شود كه گاه خداوند براى مجازات بندگان معاند و لجوج، در مقابل گناهانى كه انجام مى‌دهند نعمت مى‌بخشد، آنها تصور مى‌كنند اين لطف الهى است كه به خاطر شايستگى، شامل حالشان شده! و لذا در غرور و غفلت فرو مى‌روند، اما ناگهان خداوند آنها را مى‌گيرد و از ميان ناز و نعمت به كام عذاب و بلا فرو مى‌فرستد و اين دردناكترين شكل عذاب است.

البته اين در باره كسانى است كه طغيان و سركشى را به حد اعلى رسانده ولى افرادى كه هنوز تا اين حد پيش نرفته‌اند خداوند در برابر گناهانشان آنها را گوشمالى مى‌دهد، و همان سبب بيدارى و توبه آنها مى‌گردد، و اين لطف خدا در حق آنها است.

به تعبير ديگر: هنگامى كه انسان گناه مى‌كند از سه حال بيرون نيست:

يا خودش متوجه مى‌شود و باز مى‌گردد، و يا خداوند تازيانه" بلا" بر او مى‌نوازد تا بيدار شود، و يا شايستگى هيچيك از اين دو را ندارد، خدا به جاى بلا نعمت به او مى‌بخشد و اين همان" عذاب استدراج" است كه در آيات قرآن يا

[١]" مجمع البيان" جلد ١٠ صفحه ٣٤٠.