تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٤ - تفسير آن روز مىخواهند سجده كنند اما قادر نيستند

آشكار مى‌شود، ولى معنى اول مناسبتر به نظر مى‌رسد.

آرى در آن روز همگان به سجده و خضوع در برابر پروردگار دعوت مى‌شوند، مؤمنان به سجده مى‌افتند، ولى مجرمان قدرت سجده را ندارند! زيرا روحيات زشتى كه در دنيا در وجود آنها راسخ شده بود و در آن روز به روز مى‌كند و مانع مى‌شود كه در برابر ذات پاك خدا كمر خم كنند.

در اينجا سؤالى پيش مى‌آيد كه روز قيامت روز تكليف نيست، پس دعوت به سجود براى چيست؟

پاسخ اين سؤال را مى‌توان از تعبيرى كه در احاديث آمده است به دست آورد، در حديثى مى‌خوانيم:" در قيامت حجابى از نور الهى برداشته مى‌شود، و مؤمنان به خاطر عظمت آن به سجده مى‌افتند، ولى پشت منافقان آن چنان خشك مى‌شود كه قدرت بر سجده را ندارند"! [١] و به تعبير ديگر: در آن روز عظمت خدا آشكار مى‌گردد اين عظمت مؤمنان را به سجده دعوت مى‌كند و آنها به سجده مى‌افتند ولى كافران از اين سعادت محرومند.

*** آيه بعد مى‌گويد" اين در حالى است كه چشمهاى آنها از شدت ندامت و شرمسارى به زير افتاده و ذلت و خوارى تمام وجود آنها را دربرگرفته است" (خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ) [٢] افراد مجرم هنگامى كه در دادگاه محكوم مى‌شوند معمولا سر خود را به زير مى‌افكنند، و ذلت تمام وجودشان را فرا مى‌گيرد.

---

[١]" نور الثقلين" جلد ٥ صفحه ٣٩٥ حديث ٤٩.

[٢]" ترهقهم" از ماده" رهق" (بر وزن شفق) به معنى پوشانيدن و فرا گرفتن است.