تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٣ - تفسير آن روز مىخواهند سجده كنند اما قادر نيستند

تفسير: آن روز مى‌خواهند سجده كنند اما قادر نيستند

در تعقيب آيات گذشته كه مشركان و مجرمان را در برابر يك بازپرسى كوبنده قرار مى‌داد، در آيات مورد بحث گوشه‌اى از سرنوشت آنها را در قيامت نشان مى‌دهد تا روشن شود اين گروه خودخواه و پر ادعا در آن روز چقدر ذليل و خوارند؟

مى‌فرمايد:" به خاطر بياوريد روزى را كه از شدت ترس و وحشت ساقها برهنه مى‌شود، و آنها را دعوت به سجده مى‌كنند اما قادر بر آن نيستند" (يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ وَ يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلا يَسْتَطِيعُونَ‌) [١] جمله" يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ‌" (ساقها برهنه مى‌شود) به گفته جمعى از مفسرين كنايه از شدت هول و وحشت و وخامت كار است، زيرا در ميان عرب معمول بوده هنگامى كه در برابر كار مشكلى قرار مى‌گرفت دامن را به كمر مى‌زد و ساق پاها برهنه مى‌كرد، لذا مى‌خوانيم هنگامى كه از" ابن عباس" مفسر معروف از تفسير اين آيه سؤال كردند گفت: هر گاه چيزى از قرآن بر شما مخفى شد به تعبيرات عرب در اشعار مراجعه كنيد، آيا نشنيده‌ايد كه شاعر مى‌گويد:

و قامت الحرب بنا على ساق:" جنگ ما را بر ساق پا نگهداشت" كنايه از شدت بحران جنگ است.

بعضى نيز گفته‌اند" ساق" به معنى اصل و اساس چيزى است، مانند ساقه درخت، بنا بر اين" يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ‌" يعنى در آن روز ريشه‌هاى هر چيز

[١]" يوم" ظرف است و متعلق به محذوفى است، و در تقدير اذكروا يوم ...

مى‌باشد، بعضى نيز احتمال داده‌اند كه متعلق به" فلياتوا" در آيه قبل باشد، ولى اين معنى بعيد به نظر مى‌رسد.