تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣ - تفسير ابراهيم براى همه شما اسوه بود

حاطبى در ميان آنها پيدا شد استغفار كنند و به سوى خدا بازگردند.

*** در آخرين آيه مورد بحث بار ديگر روى همان مطلبى تكيه مى‌كند كه در نخستين آيه تكيه شده بود، مى‌فرمايد:" براى شما مسلمانان در برنامه زندگى آنها اسوه و الگوى نيكويى بود، براى آنها كه اميد به خدا و روز قيامت دارند" (لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ) [١] نه تنها برائت و بيزاريشان از بت‌پرستان و خط كفر، بلكه دعاهاى آنها و تقاضاهايشان در پيشگاه خدا كه نمونه‌هايى از آن در آيات قبل گذشت نيز براى همه مسلمانان سرمشق است.

اين سرمشق را تنها كسانى مى‌گيرند كه دل به خدا بسته‌اند، و ايمان به مبدء و معاد قلبشان را روشن ساخته، و در طريق حق به حركت در آمده‌اند.

بدون شك اين تاسى و پيروى نفعش قبل از هر كس به خود مسلمانان باز مى‌گردد لذا در پايان مى‌افزايد:" هر كس سرپيچى كند و طرح دوستى با دشمنان خدا بريزد، به خودش ضرر زده، و خداوند نيازى به او ندارد، چرا كه او از همگان بى‌نياز و شايسته هر گونه حمد و ستايش است" (وَ مَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ).

زيرا طرح دوستى با دشمنان خدا آنها را تقويت مى‌كند، و قوت آنها باعث شكست خود شما است، و اگر آنها بر شما مسلط گردند بر صغير و كبير رحم نخواهند كرد [٢]

---

[١] بعضى از مفسران گفته‌اند كه" لمن" در آيه فوق بدل از" لكم" است (تفسير فخر رازى و روح المعانى ذيل آيات مورد بحث).

[٢] بنا بر اين جمله" مَنْ يَتَوَلَ‌" جمله شرطيه است و جزاى آن محذوف و در تقدير چنين است من يتول فقد اخطا حظ نفسه و ذهب عما يعود نفعه اليه (مجمع البيان جلد ٩ صفحه ٢٧٢).