زمان ( ع ) که دیگر مسئله امام معصوم حاضری که مبسوط الید باشد مطرح‌ نیست یا اگر فرضا حوادث صدر اسلام پیش نمی‌آمد و امیرالمؤمنین خلیفه‌ می‌شد و بعد امام حسن و بعد امام حسین تا زمان حضرت حجت و موجبی هم برای‌ غیبت پیش نمی‌آمد ، بعد که امام معصومی در میان مردم نبود ، مسئله‌ حکومت مسئله دیگری می‌شد و آنوقت باید گفت تکلیف مسئله حکومت چیست ؟ آیا حاکم حتما باید فقیه جامع الشرایط باشد یا چنین چیزی لازم نیست . آیا حاکم را مردم انتخاب بکنند ؟ و . . . بنابر این ما نباید مسئله امامت را از اول به صورت یک مسئله خیلی‌ ساده دنیاوی یعنی حکومت مطرح کنیم بعد بگوئیم آیا از نظر اسلام حکومت ، استبدادی و تنصیصی است یا [ انتخابی ] ؟ و سپس بگوئیم چطور شده که شیعه‌ می‌گوید حکومت باید اینچنین باشد ؟ نه ، مسئله ، به این شکل مطرح نیست . در شیعه امامت مطرح است . یک شأن امام حکومت است و البته با وجود امام معصوم جای حکومت کردن کس دیگری نیست همینطور که با وجود پیغمبر اکرم جای حکومت کردن کس دیگری نیست . و پیغمبر اکرم علی ( ع ) را برای‌ امامت تعیین کرده است که لازمه امامت حکومت کردن هم هست و گذشته از این ، در مواقعی به خود حکومت هم تصریح کرده ولی بر مبنای اینکه امام‌ بعد از شما اوست .

مسئله ولایت معنوی

در جلسه پیش مطلبی را عرض کردم که البته من خودم شخصا به آن اعتقاد دارم و آنرا هم مطلب اساسی می‌دانم منتها این مطلب شاید از ارکان تشیع‌ به شمار نمی‌رود ، و آن اینکه آیا مقام پیغمبر اکرم فقط این بود که‌ دستورات الهی ، اصول و فروع اسلام به