این اساسیترین و مقدمترین رشدهاست . لهذا می‌بینیم وقتی که ابراهیم تقاضا می‌کند که برخی از ذریه‌اش نیز امام و رهبر باشند ، جواب داده می‌شود : « لا ینال عهدی الظالمین »یعنی آنکه رشد فردی و شخصی را فاقد است ، آنکه‌ رشد انسانی و اخلاقی را فاقد است نمی‌تواند رهبر خلق باشد . آنکه خود انسان نیست ولو دانا باشد و رموز انسانیت را بداند نمی‌تواند انسانساز و مهندس انسانها و کشاورز [١] انسانها باشد .
اما رشد بهره‌برداری از سایر سرمایه‌های انسانی و اداره و به کار گرفتن‌ آنها و پرورش دادن آنها و بهره‌برداری از آنها و سامان دادن و سازمان‌ دادن به آن نیروها و آزاد کردن و حرارت بخشیدن و از سردی و افسردگی و جمود خارج کردن آنها و باز کردن آنها یعنی پاره کردن زنجیرهای معنوی و روحی آنها که : « و یضع اصرهم و الاغلال التی کانت علیهم »، اینچنین رشدی‌ همان است که امروز به نام مدیریت و یا رهبری نامید می‌شود .
درباره رشد فردی و شخصی باید توضیح دهیم که مثلا قوای عقلانی و هوشی و ادراکی انسان یکی از سرمایه‌هاست . اینها نیازمند به حسن اداره و حسن‌ بهره‌برداری است . مثلا قوه حافظه . از این قوه چگونه باید بهره‌برداری کرد ؟ بعضی خیال می‌کنند کافی است که حافظه‌ای قوی و نیرومند داشته باشند و بعضی دیگر خیال می‌کنند چون حافظه شان ضعیف است پس دیگر هیچ کاری علمی‌ و فکری فائده ندارد ، هیچ فکر نمی‌کنند که حافظه هم نیازمند به مدیریت‌ است ، نیازمند به رهبری است ، نیازمند به روش و متد خاص است .

[١] کزرع اخرج شطأه ». . .