کرده و چنین گفته است . آقای شیخ محمد تقی قمی می‌گفت وقتی که می‌خواستند تذکره را چاپ کنند ، از علمای هر مذهبی از مذاهب اهل تسنن متخصصی‌ آوردند . اینها اعجاب داشتند که این مرد بر اقوال ما از خود ما بیشتر احاطه دارد . یک چنین آدم فوق العاده‌ای بوده است . علامه کتاب تجرید را شرح کرده . قسمت منطقش به نام " الجوهر النضید " معروف است که از بهترین کتابهای منطق است و قسمت کلامش به نام " کشف المراد " که امروز به آن شرح تجرید می‌گویند . شرح علامه ، هم بر منطق و هم بر کلامش خیلی مختصر است . بعد از علامه مکرر این کتاب را شرح‌ و حاشیه کرده‌اند . یکی آن را رد کرده ، دیگری تأیید کرده و شاید در دنیای‌ اسلام هیچ کتابی به اندازه " تجرید " مورد بحث قرار نگرفته است یعنی‌ هیچ متنی نداریم که به اندازه این کتاب برایش شرح و حاشیه نوشته باشند و مرتب آنرا رد و یا تأیید کرده باشند . علت این امر اینست که خواجه‌ وقتی خواسته مطالب و مسائل را بر مذاق شیعه بیان کند خیلی خلاصه و متن‌ گویی کرده ، تقریبا عجالتا گذشته ، یک اشاره‌ای به مطالب کرده و گذشته‌ است . در قسمتهای آخر کتاب تجرید بحثی برای امامت باز شده است . از این بحث ، چون مورد قبول همه علمای شیعه هست ، می‌توانید بفهمید که منطق‌ علمای شیعه در این زمینه چگونه منطقی است . کتابی که اکنون در دست دارم ، شرح ملا علی قوشچی است بر تجرید . ملا علی قوشچی است بر تجرید . ملا علی قوشچی از اکابر علمای اهل تسنن است . قهرا او که نظر مخالف دارد ، نظریات اهل تسنن را منعکس می‌کند و غالبا نظر خواجه نصیر الدین را رد می‌کند . بنا براین در این کتاب ، هم نظر