اسلام آئینی است جامعه و شامل همه شئون زندگی بشر ، ظاهری و معنوی‌ مانند مکتب فلان معلم اخلاق و فیلسوف نیست که فقط چند عدد کتاب و چند نفر شاگرد تحویل جامعه داده باشد . اسلام نظامی نوین و طرز تفکری جدید و تشکیلاتی تازه عملا به وجود آورد . در عین اینکه مکتبی است اخلاقی و تهذیبی‌ ، سیستمی است اجتماعی و سیاسی . اسلام معنی را در ماده ، باطن را در ظاهر ، آخرت را در دنیا و بالاخره مغز را در پوست و هسته را در پوسته نگهداری‌ می‌کند . انحراف خلافت و حکومت از مسیر اصلی خود ، دستگاه خلافت را به‌ منزله پوسته بی مغز و قشر بدون لب در آورد . عناوین " یا امیر المؤمنین‌ " و یا " یا خلیفه رسول الله " و " جهاد فی سبیل الله " و بالاخره‌ حکومت به نام خدا و پیغمبر محفوظ بود اما معنی یعنی تقوا و راستی و عدالت و احسان و محبت و مساوات و حمایت از علوم و معارف در آن وجود نداشت خصوصا در دوره اموی که با علوم و معارف مبارزه می‌شد و تنها چیزی‌ که ترویج می‌شد شعر و عادات و آداب جاهلی و مفاخرت به آباء و انساب‌ بود . اینجا بود که سیاست از دیانت عملا جدا شد یعنی کسانی که حامل و حفظ مواریث معنوی اسلام بودند از سیاست دور ماندند و در کارها دخالت‌ نمی‌توانستند بکنند و کسانی که زعامت و سیاست اسلامی در اختیار آنها بود از روح معنویت اسلام بیگانه بودند و تنها تشریفات ظاهری را از جمعه و جماعت و القاب و اجازه به حکام اجرا می‌کردند . آخر الامر کار یکسره شد و این تشریفات ظاهری هم از میان رفت و رسما سلطنتها به شکل قبل از اسلام‌ پدید آمد و روحانیت و دیانت به کلی از سیاست جدا شد . از اینجاست که‌ می‌توان فهمید بزرگترین ضربتی که بر پیکر اسلام وارد شد از