اگر نسبت را در نظر بگیریم ، تاریخ اسلام از نظر و فور زیبائیها و جلوه‌های انسانی و ایمانی بی نظیر است . این تاریخ مملو است از حماسه ، گرانبار است از زیبائی و درخشندگی ، لبریز است از تجلیات انسانی .
وجود لکه‌هائی چند ، از زیبائی و جمال و شکوه و جلال آن نمی‌کاهد .
هیچ ملتی نمی‌تواند ادعا کند که زیبائیهای تاریخش بیش از اسلام است و یا زشتیهای تاریخ اسلام بیش از زشتیهای تاریخ آنها است .
مردی یهودی برای اینکه امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام را به حوادث‌ نامطلوبی که در صدر اسلام بر سر خلافت در میان مسلمین رخ داد سر کوفت دهد گفت : ما دفنتم نبیکم حتی اختلفتم فیه هنوز پیامبرتان را دفن نکرده بودید که درباره‌اش اختلاف کردید .
و چه زیبا پاسخ گفت علی . فرمود : « انما اختلفنا عنه لا فیه و لکنکم ما جفت ارجلکم من البحر حتی قلتم‌ لنبیکم اجعل لنا الها کما لهم آلهة فقال انکم قوم تجهلون » .
تو اشتباه می‌کنی ، ما درباره خود پیامبرمان اختلاف نکردیم ، اختلاف ما در باره دستوری بود که از پیامبر ما رسیده است که آیا چنین است یا چنان‌ . اما شما هنوز پایتان از دریا خشک نشده بود که به پیامبر خود گفتید برای ما مانند این بت پرستان بتی بساز ، و پیامبرتان گفت همانا شما قومی هستید که نادانی می‌کنید [١] .

[١] نهج البلاغه ، حکمت . ٣١٧