امامت و رهبری - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٥
پیدا میکنید که این سخن راست باشد اما هنوز منتظرید که دیگران چه میگویند . از یک نفر دیگر هم میشنوید ، گمانتان قویتر میشود . بعد میبینید که افراد زیادی همین حرف را میزنند . نمیتوانید احتمال بدهید که همه اینها خواستهاند دروغ بگویند . حتی باید [ تعداد ناقلان ] در حدی باشد که تبانی بر دروغ هم در آن درست نباشد چون در یک حدی ممکن است افراد بشر تبانی کنند ولی اگر از آن حد بیشتر باشد تبانی امکان ندارد . تواتر یعنی [ مقدار نقل خبر ] فوق تبانی باشد . مثلا در همین مثالی که عرض کردم ممکن است ده نفر با همدیگر تبانی کنند که بگویند ما فلان خبر را از رادیو شنیدیم . تا دویست نفر ممکن است تبانی کنند ولی گاهی قضیه به حدی میرسد که اصلا نمیشود احتمال داد که تبانی باشد . مثلا شما میروید به جنوب تهران میبینید شخصی میگوید رادیو چنین چیزی گفته . بعد میروید شر ق تهران میبینید افرادی آن خبر را نقل میکنند . بعد میروید غرب تهران همینطور . نمیتوانید احتمال بدهید که همه اینها با یکدیگر تبانی کردهاند . این را میگویند تواتر . شیعه مدعی است که نقل خبر غدیر در حدی است که ما احتمال تبانی هم در آن نمیتوانیم بدهیم و بگوئیم مثل چهل نفر از صحابه پیغمبر تبانی کردند بر یک دروغ ، خصوصا که بسیاری از ناقلان این خبر جزء دشمنان علی ( ع ) بوده یا از طرفداران ایشان شمرده نشدهاند . اگر ناقلان فقط از تیپ سلمان و ابوذر و مقداد یعنی همانها که دور علی میچرخیدند بودند ، میشود احتمال داد که اینها علاقه مفرطی به علی ( ع ) داشتند و با تبانی چنین حرفی زدهاند . در حالیکه این خبر را کسانی نقل کردهاند که علاقهای به علی ( ع ) نشان ندادهاند . امثال ملا علی قوشچی میگویند این خبر واحد