گفتیم که در اینجا یک بحث راجع به این است که چه برهانی وجود دارد بر اینکه واجب‌الوجود عالم به ذات خود است ، و به اصطلاح امروز خودآگاه‌ است . همانطور که عرض کردم راه آنها مبتنی بر نظریه خاصی است که این‌ فلاسفه درباره علم و آگاهی و عقل دارند . و آن نظریه اختصاص به ذات‌ باریتعالی ندارد . این نظریه در مورد مطلق علمها و عالمها است ، در مورد علم انسان و حتی حیوان به ذات خودش هم همین بحث مطرح است .

علم از سنخ ماهیات نیست ، وجود است

بطوری که خلاصه عرض کردم اینها به علم و آنچه که شعور و آگاهی گفته‌ می‌شود به چشم یک پدیده نگاه نمی‌کنند و به صورت یک کیفیت آن را نمی‌بینند . در بحثهای ابتدائی مثل دیگران بحث می‌کنند ، یعنی وقتی که در مورد