همه موجودات از او ناشی شده‌اند ، پس همه بعد از او قرار می‌گیرند و او قبل از اشیاء دیگر است . در این‌جا فرق نمی‌کند که اشیاء دیگر بلاواسطه از او صادر شده باشند . یا مع‌الواسطه . یعنی لازمه این که واجب‌الوجود واحد باشد و مرجع کل اشیاء باشد و وجود همه موجودات به او منتهی بشود اینست‌ که او اول باشد .

واحد واحد

ما قبلا درباب واجب‌الوجود ثابت کردیم و روی آن هم تا آخر پافشاری‌ داریم که واجب‌الوجود واحد است و احد است . ( این دو اصطلاح با یکدیگر تفاوت دارند ) . واحد است یعنی اینکه لیس کمثله شی‌ء ، لاشریک له ، همتا ندارد ، ولم یکن‌له کفوا احد ، لاکفوله ، در مرتبه وجود او هیچ موجودی‌ وجود ندارد ، مثل ندارد . زیرا مثل و همتا داشتن به این معنا است که‌ واجب‌الوجود دیگری در عرض او وجود داشته باشد . به عبارت دیگر مثل‌ داشتن یعنی اینکه وجودی در عرض او باشد که لازمه وجود هم عرض‌او واجب‌الوجود بودن آن وجود است . ولی مسأله أحد بودن و احدی الذات بودن‌ یعنی اینکه لیس بمرکب، بسیط محض است، لاجزء له ، در ذات او شی‌ء و شی‌ء فرض نمی‌شود . در ذات هر موجود دیگر نوعی از کثرت حتی در مجردات هست.
هر موجودی اگر چه از مجردترین موجودات باشد - بجز ذات واجب‌الوجود - نوعی کثرت را دارا است ، حتی اگر این کثرت با تحلیل عقلی فرض شود . و لهذا می‌گویند: " کل ممکن زوج ترکیبی مرکب من ماهیة و وجود ". هر ممکنی‌ جفت است، یعنی حقیقتش یک حقیقت مزدوج دارد: چیزی است و وجودی، چیزی‌ است که وجود دارد ، ماهیتی و وجودی دارد . کسانی که با مشرب فلسفی فکر می‌کردند آیه " « و من کل شی‌ء خلقنا زوجین »" [١] را چنین تفسیر

[١] مقصود از زوجین جفت است . زوج هم به معنای جفت گفته می‌شود و هم‌ به معنای فرد در مقابل فرد دیگر . مثل اینکه الان به زن و شوهر زوجین‌ می‌گوئیم [ که شوهر زوج زن و زن زوجه شوهر &gt