شیخ در ابتدای فصل می‌گوید : فی تناهی العلل الفاعلیة والقابلیة یعنی‌ بحث در تناهی علل فاعلی و قابلی است . اما چنانکه شرح داده خواهد شد بحثش به تناهی علل فاعلی و قابلی اختصاص ندارد ، بلکه شامل علت صوری و علت غائی هم می‌شود . این را بعد بیان خواهیم کرد . شیخ می‌گوید حال که بحث ما به اینجا رسیده است ، سزاوار است که سخن‌ خود را به بحث درباره مبدأ اول از برای وجود و تمام هستی پایان دهیم ، آنکه مبدأ تمام هستی است . بحث اول در این است که آیا چنین مبدئی وجود دارد یا وجود ندارد ؟ آیا هستی مبدئی که از او ناشی شده باشد دارد یا ندارد ؟ اگر اصل مبدأ برای هستی ثابت شد و معلوم شد که هستی مبدأ دارد و آن مبدأ قهرا از غیر خود نیست ، آنوقت سخن در این خواهد بود که آیا مبدأ وجود واحد است یا می‌تواند متکثر باشد ؟ و به تعبیر فلسفی آیا او واحد است یا کثیر ؟ و به تعبیر اسلامی - که شیخ هم این تعبیر را در اینجا ذکر می‌کند - آیا او واحد است بطوریکه لاشریک له فی مرتبته ولاندله ؟ آیا در مرتبه ذات او برای او شریکی نیست ؟ برای او مثل و مانندی نیست ؟ لیس کمثله شی‌ء ؟ از مسأله وحدت مبدأ که فارغ شویم قهرا مسأله صفات‌ مبدأ پیش می‌آید ، و اگر چه عنوان این مسأله را اینجا ذکر نکرده ولی بعد آن را می‌آورد . بحث در اینکه صفات مبدأ چه صفاتی است ؟ او را با چه‌ صفاتی می‌شود متصف کرد و چه صفاتی را می‌شود از او سلب نمود ؟ چه برهانی‌ برای اثبات بعضی از صفات و نفی بعضی دیگر از صفات داریم ؟ مسأله دیگر مرتبه مبدأ اول در وجود است . او در چه مرتبه‌ای از وجود است ؟ غیر او که از او صادر شده‌اند چه مراتبی دارند ؟ که این قهرا بحث‌ در افعال باری را پیش می‌آورد . پس بحث در ذات باری ، بحث در وحدانیت باری - اگر بتوانیم آن را صفات جدا حساب کنیم - بحث از صفات‌ باری و بحث از افعال باری و عواملی که از ذات باری ناشی شده است ، مجموعه بحثهائی است که در این مقاله