درسهای الهیات شفا 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٢

الحقیقة آنچه که مقارن می‌شود عوارض است . درباب عوارض تعبیر ماهیت‌ نمی‌کنند . این خودش یک قرینه است . پس امکان ندارد که حقیقت وجوب‌ وجود بعد از وجوب اختلاف داشته باشد ، یعنی افرادی که وجوب وجود حقیقت‌ آنها است ، این وجوب جزء حقیقت باشد و غیر از این جزء دیگر هم داشته‌ باشد ، ممکن نیست .
بیان دیگر : وأیضا ، لایخلو اما أن یکون مایختلف به آحاد واجب‌الوجود بعدالاتفاق فی‌ وجوب‌الوجود أشیاء موجوده لکل واحد من‌المتفقین فیه بها یخالفه صاحبه ، أو غیر موجوده لشی‌ء منها ، أو موجوده لبعضها و لیس فی‌البعض‌الاخر الاعدمها .
[ یا این است که در اشیاء موجود در هر یک بار هم اختلاف دارند ] ، که‌ این قهرا همان فصل می‌شود ، همان که به جای فصل است . یعنی ما به‌الامتیاز یا در همه آنها امر وجودی است ، یا در همه آنها امر عدمی است ، یا در یکی وجودی است و در یکی عدمی است ، یعنی در واقع هیچ چیز نیست . شیخ‌ اول شق وسط را ذکر کرده است که همان " غیر موجوده لشی‌ء منها " باشد : فان کانت غیر موجوده و لیس هناک شی‌ء یقع به الاختلاف بعدالاتفاق ، فلا اختلاف بینهما فی‌الحقائق ، فهی متفقه الحقائق ، وقد قلنا انها تختلف‌ حقائقها بعد ما اشترکت فیه ، وان کانت غیر موجوده فی بعضها وموجوده فی‌ بعضها ، مثلا أن یکون أحدهما انفصل عن‌الاخر بأن له حقیقة وجوب الوجود ، و شیئا هوالشرط فی‌الانفصال ، وللاخر حقیقة وجوب الوجود مع عدم‌الشرط الذی‌ لذلک ، و انما فارقه لاجل هذاالعدم فقط ، ولیس هناک شی‌ء الاالعدم ینفصل‌ به عن الاخر ، فیکون من شأن وجوب‌الوجود بالحقیقة التی له أن تثبت قائمة مع عدم شرط یلحق به ، والعدم [١] لامعنی له محصلا فی‌الاشیاء ، والا لکان فی‌ شی‌ء