و لهذا اگر کسی مانند سوفسطائیها و ایده‌آلیستها آمد و در تطابق آن‌ صورتی که نزد شما است ، با آن وجود عینی که در خارج است ، خدشه کرد ، اینجا است که اصلا پایه علم حصولی از بن می‌ریزد . [ سوفسطائیها و ایده‌آلیستها ] آمدند و گفتند که هر چه ما شهود می‌کنیم ، خیال می‌کنیم که‌ وجود عینی را شهود کرده‌ایم . اصلا ما به هیچ معنا وجود عینی را شهود نمی‌کنیم ، شما که الان دارید این حجم خاص را شهود می‌کنید ، این رنگ را شهود می‌کنید ، [ یک خیال است ، ] علم می‌گوید همه اینها ساخته ذهن است‌ ، در اینجا فقط یک مشت اتم وجود دارد که اگر همه آنها را جمع کنند به‌ اندازه یک سر سوزن هم نخواهد شد ، و بقیه‌اش دیگر همه خلاء است . اینکه‌ شما همه را ملا شهود می‌کنید [ اشتباه است ] . آن وقت اینجا است که اصلا پایه علم حصولی از بن می‌ریزد . ممکن است کسی این حرف را بزند که ما خیال می‌کنیم عالم عینی را درک می‌کنیم ، ما فقط تصویرهائی پیش خودمان‌ داریم و خیال می‌کنیم که مطابق با عالم عینی است ، و در واقع هیچ گونه‌ تطابقی وجود ندارد . یعنی چنین کسی در واقع شک دارد که تطابقی میان آنچه‌ در ذهن است با آنچه در خارج است ، باشد . بعضی یک قدم جلوتر می‌روند و می‌گویند از کجا که اصلا عینی وجود داشته‌ باشد . حالا که این مقدار از [ تطابق ] از بین رفته ، و همه آن چیزهائی را که ما درک می‌کنیم خیال می‌کنیم که با خارج تطابق دارد ، حالا که نود و نه‌ درصد از [ تطابقها ] از بین رفته ، و یک درصد آن باقی مانده که آن را اتم می‌نامیم ، شاید همین اتم هم وجود نداشته باشد . این یک مساله دیگر است که ما فعلا بنا نداریم در این مطلب سخن بگوئیم . سخن ما این است که ما به اشیاء علم حصولی داریم . اما با دقت فلسفی ، مناط [ علم ] به اشیاء همان علم حضوری است . یعنی علم حصولی هم شهود است ، اما شهود بالتبع است . هر چه را که ما شهود می‌کنیم به تبع حضور آن شهود در نزد