درسهای الهیات شفا 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٩
- : در ارواح هم کثرت نیست ؟ استاد : نه کثرت در آنجا نیست . ارواحی که مقصود از آنها ارواح مجرده و عقول مجرده است که در مقابل این دنیا هستند ، اختلاف آنها اختلاف نوعی است ، نه اختلاف فردی . یعنی اختلاف ذاتی است . یعنی هر عقل مجردی به حسب نوع با عقل مجرد دیگر متباین است . در آنجا چنین نیست که ما دو عقل مجرد از یک نوع داشته باشیم . اما ارواح انسانها ، یعنی اینها که در قوس صعود به اصطلاح قرار گرفتهاند ، آنها تشخص خودشان را از همان مادهای که بوجود آمدهاند . کسب کردهاند . - : آیا میتوانیم بگوئیم که عقول در دو مرتبه مساوی نیستند ؟ استاد : معنایش همین است . وقتی از یک نوع نیستند یعنی در یک درجه نیستند . - : یعنی اختلاف انواعشان به اختلافشان مراتبشان است ؟ استاد : بله ، اختلاف انواع همان اختلاف مراتب میشود . البته در آنجا اشراقیون قائل به اختلاف انواع بر وحدت مرتبه هستند ، که آنها را عقول متکافئه یا عقول عرضیه میگویند . معنایش این است که اینها از نظر مرتبه اختلاف ندارند ، ولی نوعیتشان مختلف است . اما مشائین قائل به عقول عرضیه نیستند . یعنی معتقدند که هر جا اختلاف نوعی باشد اختلاف مرتبه است .