وجود مقید می‌گویند . وقتی که می‌گویند وجود مقید یا وجود بشرط شی‌ء یا وجود بشرط قید ، معنایش به وجود محدود برمی‌گردد . آنوقت در آنجا اگر ما به [ واجب‌الوجود ] می‌گوئیم بشرط لا ، منظور بشرط لا از غیر وجود است . و این‌ بشرط لا از غیر وجود مساوی می‌شود با همان اطلاقی که در جاهای دیگر گفته‌ می‌شود . وجود مطلق یعنی وجودی که چنان سریان مطلقی دارد که هیچ محدودیتی‌ را نمی‌پذیرد . پس مطلق به آن معنا که درباب ماهیات گفته می‌شود که اعم‌ است از ماهیت بشرط لا و بشرط شی‌ء ، درباب واجب تعالی نمی‌توانیم بگوئیم‌ . وجود مطلق یعنی وجود رها ، وجود قید ناپذیر ، وجود حدناپذیر . به این‌ معنا است که به ذات واجب‌الوجود هم وجود مطلق می‌گوئیم . این داستانش خیلی مفصل است که من خواستم بطور خلاصه و فشرده در اینجا گفته باشم . زیرا در " شفا " هیچ اشاره‌ای به این حرفها نیست . [ حکمای‌ متأخر ] در این جاها بحث بسیار بسیار مفصلی می‌کنند . خود عرفا هم در اینجا اصطلاحات متعددی دارند . در این زمینه‌ها مطالب خیلی زیادی از علاءالدوله سمنانی ، عارف معروف ، نقل می‌کنند . از غیر از او هم نقل شده‌ است . این حرفها از محی‌الد ین به بعد پیدا شده ، یعنی در عرفان بوده که‌ این مسائل پیدا شده است . این مسائل اساسا بعد از بوعلی پیدا شده و دنبالش را گرفته‌اند . در عین حال سخن بوعلی در آن حدی که این مسأله برای او مطرح بوده است ، حرف درستی است . چون بوعلی مسائل را فقط از همان دید [ فلسفی خاص خود ] دیده است . به این صورت که اگر ما درباب ماهیات آنها را تقسیم‌ می‌کنیم به ماهیت مجرده و ماهیت مخلوط و ماهیت مطلق ، چه معنائی دارد . از آن جهت اگر در نظر بگیریم حق با بوعلی است ، یعنی واجب‌الوجود همان‌ موجود مجرد به معنای موجود بشرط لا است ، نه موجود مجرد به معنای مطلق . گفتیم که کلمه مجرد جوری است که به یک اعتبار بر وجود بشرط لا منطبق‌ می‌شود ، و به یک اعتبار بر وجود مطلق . اگر تجرد را به اعتبار لحاظ در نظر بگیریم تجرد به