صور مفارقه‌ای که موجود در آستان ربوبی هستند . [ اما شق سوم : یا موجودند در عقل یا نفسی ] ، و آنگاه که حق تعالی این صور را تعقل می‌کند ، در این‌ حال تعقل می‌کند ، در این حال تعقل می‌کند که اینها مرتسم هستند . در یکی‌ از این دو . البته " آنگاه " در اینجا به معنی زمانی نیست . . . [١] . . . [ قرآن می‌فرماید : ] " « ما أصاب من مصیبة فی الارض و لا فی‌ أنفسکم الا فی کتاب من قبل أن نبرأها ان ذلک علی الله یسیر »" [٢] این تعبیرات نشان می‌دهد که همه اینها در یک کتابی در یک جای دیگر هست‌ . در مورد قیامت نیز آمده است که : " « هذا کتابنا ینطق علیکم بالحق‌ انا کنا نستنسخ ما کنتم تعملون »" [٣] . کأنه مثل این که ملائکه‌ می‌گویند آنچه را شما انجام می‌دادید ما استنساخ می‌کردیم ، یعنی از روی آن‌ یک نسخه دیگر می‌نوشتیم . این تعبیر هم مثل این که نشان می‌دهد که قبلا اینها در جائی مکتوب بوده که شما چنین می‌کردید و ما آنجا از روی همان‌ نسخه می‌نوشتیم ، مثلا یک نسخه تکوینی بوده .

ادامه توضیح متن

پس آن عقل یا نفس مانند موضوع آن صور می‌باشد ، و آن صور معقول آن عقل‌ یا نفس می‌باشند . ضمیر " له " به یکی از " أیهما " ، که عقل یا نفس‌ باشد ، برمی‌گردد ، [ و معقول برای اول هستند از آن جهت که آنها از او هستند ] . و ذات حق تعالی از ذات خودش ، مبدئیت خودش از برای آنها را تعقل می‌کند . یعنی این که حق تعالی مبدأ صور اولیه است و ذات خودش‌ را تعقل می‌کند ، و چون ذاتش علت تامه از برای آنها است ، قهرا علیت و مبدئیت خودش از برای آنها را تعقل

[١] [ حدود سه چهار دقیقه از مطالب استاد ضبط نشده است ] . [٢] سوره حدید / . ٢٢ [٣] سوره جاثیه / . ٢٩