موجوده ، فان الناطق لیس شرطا یتعلق به‌الحیوان فی أن له معنی‌الحیوان‌ وحقیقته ، بل فی أن یکون موجودا معینا . واذا کان المعنی العام هو نفس‌ واجب‌الوجود ، وکان الفصل یحتاج الیه فی أن یکون واجب‌الوجود موجودا ، فقد دخل ماهو کالفصل فی ماهیة ماهو کالجنس ، والحال فیما یقع به اختلاف‌ غیر فصلی فی جمیع هذا ظاهر ، فبین أن وجوب‌الوجود لیس مشترکا فیه ، فالاول لاشریک له ، واذهو بری عن کل ماده وعلائقها وعن‌الفساد ، و کلاهما شرط مع مایقع تحت‌التضاد ، فالاول لاضدله .
فقد وضح أن الاول لاجنس له ، ولا ماهیة له ، ولا کیفیةله ، ولا کمیة له ، ولا أین له ، ولامتی له ، ولاندله ، ولا شریک له ، ولا ضدله ، تعالی وجل ، وأنه لاحدله ، ولا برهان علیه ، بل هوالبرهان علی کل شی‌ء ، بل هوانما علیه‌ الدلائل الواضحة ، وأنه اذا حققته فانما یوصف بعد الانیة بسلب المشابهات‌ عنه ، و بایجاب الاضافات کلها الیه ، فان کل شی‌ء منه ولیس هو مشارکا لما منه ، وهو مبدأ کل شی‌ء ولیس هو شیئا من‌الاشیاء بعده .
واجب‌الوجود [١] ، لاندله ، یعنی لامثل له . و همین‌طور لاضدله . زیرا دو ضد در جنس قریب مشترک هستند و در فصل مختلف . اما واجب‌الوجو د نه‌ جنس دارد و نه فصل ، پس ضد ندارد .
لاکیفیة له ، چون کیفیت عرض است و واجب‌الوجود عرض ندارد و چیزی‌ عارض او نمی‌شود . برهان در اصطلاح منطق استدلال به شی‌ء است از راه علل آن‌ شی‌ء ، که برهان لمی نامیده می‌شود . دلیل ، در اصطلاح ، استدلال به شی‌ء است‌ از راه آثار و علائم شی‌ء ، که برهان انی نامیده می‌شود . [ با این اصطلاح از برهان و دلیل ، ] واجب‌الوجود برهان ندارد ، بلکه او برهان بر همه چیز است . برای او دلائل واضحه ، که احیانا به دلیل ، برهان انی نیز می‌گویند ، وارد می‌شود .

[١] [ این قسمت تا آخر این فصل از روی دستنوشته شهید قندی تنظیم شده‌ است ] .