درسهای الهیات شفا 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤
نشدهاند بیش از این احتیاج به دقت و مطالعه دارد و مطالعه وسیعی لازم است که با طرح آن در اینجا این باب اجمالا برای ما باز میشود . از جمله کسانی که بنظر میرسد درست جوانب این برهان را در نظر نگرفته است مرحوم حاجی سبزواری است . بیان حاجی از این برهان بیان کاملی نیست و ناتمام است . این مطلب بعد از خواندن عبارات شیخ و بیان نکات آن و مقایسه آن با آنچه که در منظومه آمده است روشن خواهد شد . در مورد کسانی غیر از حاجی هم همینطور است . در همین حواشی شفا که ایرادهای امثال علامه دوانی آمده است نشان میدهد که چندان به عمق این برهان نرسیده بودند . و شاید اشخاصی هم که از بیان شیخ دفاع کردهاند نیز آنچنانکه باید متوجه نشدهاند . ملاصدرا وقتی این برهان را ذکر میکند میگوید : " و هذا أسدالبراهین فی هذا الباب " . و با اینکه به ایرادهائی که قبل از او امثال دوانی بر این برهان گرفتهاند توجه داشته ، آن ایرادها را به چیزی نگرفته و اساسا و اصلا قابل توجه ندانسته و حتی ان قلت قلت هم نکرده . این نشان میدهد که خود متوجه همه نکات این برهان بوده است . چون او معمولا به چنین جاهائی که میرسد نظرات دیگران را نقل میکند و مورد تأیید یا رد قرار میدهد . ولی به اینجا که رسیده نظریات را نقل نکرده و همینقدر گفته است " و هذا أسدالبراهین فی هذا الباب " و از طرف دیگر از خودش هم هیچ اظهار نظری نکرده و همان عبارات شیخ را آورده است و در آخر هم گفته است " . . . و انتهی و هذا أسدالبراهین فی هذاالباب " . با زبان و قلم خودش و با تعبیر خودش نکات مخصوصی را که در کلمات شیخ هست بیان نکرده و به همان عبارات شیخ اکتفا کرده است .