حرکت است . اگر حرکتی از درجه خاصی به درجه دیگری تبدیل شود ، اینجا چه‌ پیش آمده است ؟ مثلا حرکتی که سرعت آن شصت کیلومتر در ساعت است به‌ سرعت صد کیلومتر در ساعت برسد . آیا در اینجا چیزی بر حرکت افزوده شده‌ ؟ آیا حرکت با چیز دیگری و با وجود دیگری مخلوط شده است ؟ آیا با ماهیت دیگری که نام آن سرعت است آمیخته است ؟ نه ، سرعت حرکت هم‌ باز خودش از حرکت است . همان حرکت وقتی که فزونی می‌یابد ، وقتی که‌ تغییر نسبتها فزونی می‌یابد ، اسمش سرعت حرکت می‌شود . پس شدت و تأکد و قوت و سرعت و امثال اینها چیز علیحده‌ای نیست . وجوب وجود هم برای‌ وجود همین است ، نه اینکه وجود چیزی است و وجوب چیز دیگری که به وجود ملحق شود و با آن مخلوط گردد . وجود و هستی وقتی که تأکد پیدا کرد و شدت‌ و کمال پیدا کرد وجوب وجود نام می‌گیرد .
سؤال : در نقطه مقابل آن ، ضعف وجود چیست ؟ استاد : ضعف هم همین جور است ، نقطه مقابل وجوب است . همانطور که‌ وجود شدید وجود و شی‌ء دیگر نیست ، وجود ضعیف هم باز وجود و شی‌ء دیگر نیست ، مرتبه ضعیف ، همان وجود است لیس الا ، و مرتبه شدید هم وجود است لیس الا . ( همانطور که مرحوم حاجی سبزواری گفته است ) :

مراتبا غنی و فقرا تختلف

کالنور حیثما تقوی و ضعف [١]

آیا وقتی نور ضعیف است نور را با یک چیزی مخلوط کرده‌اند که نور ضعیف می‌شود ؟ یا نور در ذات خودش و در نوریت خودش کم است ، نه‌ اینکه چیزی از خارج با آن مخلوط شده باشد . وقتی که نور در نوریت خود کاستی می‌یابد نور ضعیف می‌شود ، و وقتی که در نوریت خودش شدت پیدا کرد نور شدید

[١] [ منظومه مرحوم حاجی سبزواری ، المقصدالاول ، غرر فی بیان‌الاقوال فی‌ وحده حقیقةالوجود و کثرتها ] .