بعد از مرحله اثبات واجب در مقام اثبات وحدت آن برمی‌آیند و بیان‌ می‌کنند که وجوب وجود با کثرت سازگار نیست . در اینجا ذکر این مطلب مناسب است که در مثل فلسفه بوعلی [ اثبات‌ وحدت بعد از اثبات واجب‌الوجود قرار دارد ] . ولی در متن معارف اسلامی‌ منطقی هست بطوریکه تفکیک بین این دو امر نمی‌شود . وجود واجب و وحدت‌ بمنزله [ دو امر ] لا ینفک از یکدیگر تلقی شده‌اند . چنانکه حضرت علی‌ علیه‌السلام می‌فرماید " توحیده اثباته " . در فلسفه ملاصدرا هم مطلب از جهتی به همین صورت معارف اسلامی است . در این فلسفه در طبیعت‌ واجب‌الوجود فرض کثرت نمی‌شود ، نه اینکه عقل ابا نداشته باشد که‌ واجب‌الوجود را کثیر فرض کند و بعد اثبات کند که واجب فقط یک شخص‌ دارد . در این درس شیخ فقط اشاره‌ای به وحدت می‌کند و درباب بعد بیشتر به‌ بحث می‌پردازد . شیخ در اول الهیات به تفصیل وحدت واجب را اثبات کرد و در اینجا فقط به ذکر یکی از دلائلی که در آنجا مطرح شده بود می‌پردازیم . البته شی‌ء ممکن است که واحد باشد ، اما وقتی واجب باشد طبیعت آن وحدت‌ را اقتضا می‌کند .

دلیلی در اثبات وحدت واجب

اگر ما دو واجب یا بیشتر از آن داشته باشیم ، این دو واجب در واجب‌ بودن با یکدیگر اشتراک دارند . اکنون می‌پرسیم که آیا مابه الامتیازی میان‌ آنها وجود دارد یا ندارد ؟ اگر دو تا باشند حتما وجه امتیازی باید داشته‌ باشند . این وجه امتیاز به دو صورت می‌تواند باشد : یکی اینکه وجه امتیاز ، ذاتی آن دو باشد . یعنی در عین اینکه در بخشی‌ از ذات با هم اشتراک دارند در بخش دیگر امتیاز دارند . در این صورت‌ در جنس با هم مشترک و در فصل مختلفند . بنابراین اختلاف آنها نوعی‌ می‌شود و واجب