پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - توضيح و بررسى

شما تخفيف داد و دانست كه در شما ضعفى است، بنابراين هر گاه يكصد نفر با استقامت از شما باشند، بر دويست نفر پيروز مى‌شوند و اگر يكهزار نفر باشند بر دو هزار نفر به فرمان خدا غلبه خواهند كرد و خدا با صابران است» [١].

گرچه مفسّران مى‌گويند:

دستور اوّل مربوط به آغاز اسلام و مجاهدان بدر و مانند آنها بوده كه از صلابت فوق العاده‌اى بهره‌مند بوده‌اند و دستور دوّم مربوط به زمانهاى بعد است كه نفرات تازه و ضعيفى به مسلمانان پيوستند، ولى هر چه باشد، صفت صبر در اين دو آيه‌سبب شده است كه عدم موازنه نفرات جنگى به وسيله آن جبران گردد.

٢- در ترسيمى كه از صحنه مبارزه طالوتِ حق‌طلب در برابر جالوتِ ستمگر شده است چنين مى‌فرمايد:

« «وَ لَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَ جُنُودِهِ قَالُواْ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْراً وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنَا وَ انْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ* فَهَزَمُوهُم بِإِذْنِ اللَّهِ»؛ و هنگامى كه در برابر جالوت و لشكرش قرار گرفتند گفتند: خداوندا به ما صبر عنايت كن و قدمهاى ما را استوار بدار و بر كافران پيروز گردان و سرانجام جالوت و لشكرش را به فرمان خدا شكست دادند». [٢]

مطالعه چگونگى اين مبارزه در آيات قرآن و تواريخ نشان مى‌دهد كه طالوت، چند بار ارتش خود را تصفيه كرد و افراد فاقد استقامت را كنار زد، با اين حال اگر «صبر» با مفهوم‌ «تسليم» مساوى باشد، چه معنايى دارد كه به هنگام روبه‌رو شدن با صفوف دشمن از خداوند تقاضاى صبر كنند. جالب توجّه اين كه، تثبيت اقدام‌ (استوارى گامها در ميدان جنگ) و «نصرت بر دشمن» به دنبال اين تقاضا قرار گرفته و نيز به دنبال همه اينها:

[١]. سوره انفال، آيه ٦٦.

[٢]. سوره بقره، آيه ٢٥٠ و ٢٥١.