پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٨ - ب) مذهب و درك عقلى

قبل از ميلاد مسيح عليه السلام شروع شده، آغاز گرديد. [١]

از آثار جالبى كه از انسان‌هاى عصر «حجر قديم» (سنگ تراشيده) به جاى مانده، عكس‌هايى است كه در غارهاى فرانسه و اسپانيا از انواع مختلف حيوانات از قبيل ماموت، كرگدن، گاوميش، خرس، اسب، و آهو ... با مهارت فوق العاده بر بدنه اين غارها حجّارى شده است؛ و عجيب اين كه نقّاشان آنها در قسمت حركات حيوانات، هيچ نكته‌اى را از نظر دور نداشته‌اند، در حالى كه در تصوير آدمى هيچ گونه هنر و ظرافتى به خرج نداده‌اند [٢] و اين نشانه اهمّيّتى است كه به خصوص براى حيوانات به عنوان پرستش يا غير آن قائل بوده‌اند.

ظرف‌هاى سفالينى كه از عهد «حجر جديد» (سنگ صيقلى) باقى مانده نشان مى‌دهد كه بشر در اين عصر ساختن ظروف مزبور را فرا گرفته است. هيچ كسى نمى‌داند چگونه انسان با ذوب فلزّات و ساختن ابزار مختلف آشنا شد؛ شايد در يك آتش سوزى مهيب اين راز را كشف كرده است، ولى آثار به دست آمده نشان مى‌دهد كه انسان، نخست‌ «مِس» را كشف كرد و ابزارهايى از آن ساخت و چون ابزارهاى مسى، نرم و كم دوام بودند، پس از مدّتى فلزّ سخت‌ترى به نام‌ «مَفْرغ» را از تركيب‌ «قلع» و «مس» اختراع كرد، ولى عصر فلزّات به معناى واقعى از عصر كشف‌ «آهن» شروع شد كه به مقدار وفور در دل طبيعت در اختيار او قرار داشت واز اين رو عصر فلزّات را به سه دوران‌ «مس» و «مفرغ» و «آهن» تقسيم كرده‌اند. امّا بايد دانست كه مقارن همين حالات بلكه در ميان بعضى از اقوام حتّى در دوران مس، خط اختراع گرديد و به عصر قبل از تاريخ پايان داد.

شكّى نيست كه در اين عصر بسيار طولانى، انسان مسأله‌ «هدف» و «نظم» را

[١]. تاريخ آلبرماله، ج ١، ص ٤- ٨.

[٢]. همان، ص ٤- ٨.